Skip to:

- Na tle dyskusji o potrzebie reformy wymiaru sprawiedliwości i stanie praworządności w Polsce, chciałbym zwrócić uwagę Pana Ministra na potrzebę reformy sądownictwa rodzinnego – apeluje Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak do Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry i przekonuje, że zniesienie organizacyjnego wyodrębnienia sądów rodzinnych w strukturze sądów powszechnych i dążenie do unifikacji sądownictwa rodzinnego z sądownictwem cywilnym nie ma uzasadnienia. - Należy bowiem zaakcentować szczególną rolę i specyfikę sądownictwa rodzinnego, którego naczelnym celem – odróżniającym je od sądownictwa cywilnego i karnego – jest ochrona interesów osób, które z racji wieku, niepełnosprawności, nieporadności nie są w stanie same bronić swych praw – podkreśla Marek Michalak.

Rzecznik wskazuje, że nowelizacja przepisów przywracająca odrębność sądów rodzinnych i obligatoryjność istnienia wydziałów rodzinnych w sądach rejonowych, oraz utworzenie takich wydziałów w sądach okręgowych, a tym samym dwuinstancyjnego sądownictwa rodzinnego jest zasadne.

Nie ulega wątpliwości, że do orzekania w kwestiach dotyczących rodziny, dzieci i nieletnich, oprócz znajomości prawa, potrzeba dużego doświadczenia zawodowego i życiowego oraz szerokiej wiedzy z zakresu etyki, psychologii, psychologii dziecięcej, socjologii i pedagogiki. Niezbędna jest specjalne przygotowanie i specjalizacja w prawie rodzinnym. Marek Michalak wskazuje na specyfikę działania sądów rodzinnych, które powinny – zdaniem RPD – funkcjonować również w sądach okręgowych.

– Sędzia, który na co dzień orzeka w sprawach cywilnych może nie mieć wystarczającego doświadczenia w prowadzeniu spraw rodzinnych, często też nie docenia wagi tych spraw. Pokutuje błędne przekonanie, że praca sędziego rodzinnego jest łatwiejsza i lżejsza, aniżeli sędziów karnistów lub cywilistów – zauważa Rzecznik Praw Dziecka, podkreślając, że sędziowie rodzinni ingerują w sprawy najbliższe dla obywateli: stosunki i relacje wewnątrzrodzinne, a wydawane przez nich orzeczenia dotyczą osób, w szczególności dzieci, które nie mogą same o sobie decydować. – Celem postępowania opiekuńczego nie jest tylko formalne rozstrzygnięcie wniosku, ale przede wszystkim niesienie pomocy rodzinie przeżywającej trudności. Natura spraw opiekuńczych oraz cel postępowania opiekuńczego – dobro dziecka – nakazują obowiązek roztropnego działania sądu – wskazuje RPD.

Rzecznik Praw Dziecka w corocznej składanej przed Sejmem informacji z działalność i Uwagach o stanie przestrzegania praw dziecka zaznacza, że w zakresie prawa do wychowania w rodzinie szczególną uwagę należy zwrócić na funkcjonowanie sądownictwa rodzinnego. - Brak regularnych interdyscyplinarnych szkoleń dla sędziów oraz duże obciążenie sędziów rodzinnych wpływa na jakość orzekania, a co za tym idzie – zmniejszenie zaufania obywateli do sądów i brak poszanowania dla wydawanych rozstrzygnięć sądowych. Sądy rodzinne powinny być dwuinstancyjne – apelował RPD w sprawozdaniu za rok 2016.

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka do Ministra Sprawiedliwości