Skip to:

W styczniu 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka zarządził kontrolę na kolejowym przejściu granicznym Terespol – Brześć, w celu sprawdzenia, czy dochodzi tam do przypadków zawracania na Białoruś rodzin, które chciały ubiegać się w Polsce o udzielenie ochrony międzynarodowej. Takie działania, zarzucane funkcjonariuszom Straży Granicznej, miały doprowadzić do tego, że całe rodziny przez wiele tygodni przebywały wraz z dziećmi w Brześciu, doświadczając tam bardzo trudnej sytuacji materialno-bytowej (m.in. nocowały w poczekalni tamtejszego dworca kolejowego). Takie sygnały, w połączeniu ze stale obniżającą się temperaturą powietrza, stały się bezpośrednim powodem niezapowiedzianej kontroli, którą 10 stycznia 2017 r. przeprowadzili w PSG w Terespolu pracownicy BRPD.

Przebieg i ustalenia kontroli, szczegółowo opisane w raporcie, nie potwierdziły w sposób bezpośredni (sprawy rodzin, których rozmowom z funkcjonariuszami SG bezpośrednio przysłuchiwali się kontrolerzy RPD) przypadków uniemożliwiania cudzoziemcom złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Kontrola nie pozwoliła jednak jednoznacznie wykluczyć, że na ww. przejściu granicznym nie dochodziło do tego rodzaju sytuacji. Szczególne wątpliwości budzi zestawienie oświadczeń cudzoziemców (tych, których rozmowom z funkcjonariuszami SG kontrolerzy nie byli w stanie się przysłuchiwać) wyrażonych wobec pracowników BRPD z treścią notatek służbowych sporządzanych przez funkcjonariuszy SG i dołączanych do wydawanych cudzoziemcom (często wielokrotnie) decyzji o odmowie wjazdu do Polski.

Jak wskazał Marek Michalak: Wydaje się, że sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, że cudzoziemcy ci, stawiając się wielokrotnie na granicy, nigdy nie powołali się wobec funkcjonariuszy SG na okoliczności związane z poszukiwaniem ochrony międzynarodowej, jeżeli bez jakichkolwiek przeszkód potrafili je jasno i precyzyjnie wyrazić, kilkanaście minut po opuszczeniu stanowisk odprawy, wobec kontrolerów RPD obecnych w Terespolu 10 stycznia 2017 r. Należy zaś w tym kontekście przypomnieć, że zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach, nie można odmówić wjazdu na terytorium RP osobie, która w toku kontroli granicznej zgłosi zamiar ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w naszym kraju.

Mając powyższe na uwadze, RPD zwrócił się do MSWiA o nadanie rozmowom funkcjonariuszy SG z cudzoziemcami (podczas tzw. kontroli drugiej linii) formy przesłuchania. Protokołowanie tych rozmów dawałoby cudzoziemcom realną szansę na zweryfikowanie, czy zrozumiano i właściwie odnotowano okoliczności uzasadniające opuszczenie przez nich kraju pochodzenia. Treść protokołu miałaby także ogromne znaczenie dowodowe dla rozpatrzenia ewentualnie złożonego przez cudzoziemca odwołania od decyzji o odmowie wjazdu na terytorium RP.

Marek Michalak wyraził nadzieję, że zaproponowane rozwiązania oraz sformułowane wnioski pokontrolne przyczynią się do pełniejszego zabezpieczenia praw dzieci, które poszukują ochrony międzynarodowej i w takim celu stawiają się w granicznych placówkach SG.

Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (PDF)

Informacja o wynikach kontroli przeprowadzonej w dniu 10 stycznia 2017 roku na kolejowym przejściu granicznym Terespol–Brześć, obsługiwanym przez Placówkę Straży Granicznej w Terespolu (PDF)

 

granica_0.jpg