Skip to:

6 stycznia 2010 roku mija 10 lat od przyjęcia przez Sejm RP ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka. Zgodnie z jej zapisami, zadaniem Rzecznika jest ochrona praw dziecka do: życia i ochrony zdrowia, wychowania w rodzinie, godziwych warunków socjalnych oraz prawa do nauki.

Przy wykonywaniu swoich uprawnień Rzecznik kieruje się:

  • dobrem dziecka - wszystkie działania podejmowane są w najlepiej pojętym interesie dziecka, biorąc pod uwagę, że jego naturalnym środowiskiem rozwoju jest rodzina;

  • zasadą równości - troską o ochronę praw każdego dziecka;

  • poszanowaniem praw, obowiązków i odpowiedzialności rodziców.

Rzecznik Praw Dziecka nie zastępuje instytucji i organów, odpowiedzialnych za podejmowanie działań, związanych z ochroną praw dzieci i pomocą rodzinie. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy, Rzecznik może przedstawić właściwym organom władzy publicznej, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski, zmierzające do skutecznej ochrony praw i dobra dziecka oraz usprawnienia trybu załatwiania spraw w tym zakresie. Ponadto ustawa umożliwia Rzecznikowi występowanie do właściwych organów z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych.

Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka została znowelizowana 25 października 2008 roku. Nowela ta znacznie wzmocniła kompetencje Rzecznika, wyposażając go m.in. w uprawnienia do:

  • wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych i administracyjnych oraz brania w nich udziału na prawach, przysługujących prokuratorowi;

  • wystąpienia do właściwych organów o wszczęcie postępowania przygotowawczego oraz do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie w sprawach o wykroczenia;

  • zaskarżenia decyzji administracyjnej.

Art. 10 ust. 1 znowelizowanej Ustawy daje dodatkowo Rzecznikowi uprawnienie do zbadania każdej sprawy na miejscu, nawet bez uprzedzenia, żądania od organów władzy publicznej, organizacji lub instytucji złożenia wyjaśnień lub udzielenia informacji, a także udostępnienia akt i dokumentów, w tym zawierających dane osobowe. Ustawa nakłada też na Rzecznika obowiązek współpracy ze stowarzyszeniami, ruchami obywatelskimi, dobrowolnymi zrzeszeniami i fundacjami, działającymi na rzecz ochrony praw dziecka.

Jednostkowe interwencje, podejmowane przez Rzecznika Praw Dziecka pozwalają również na zdiagnozowanie wielu istotnych problemów o charakterze systemowym, dotyczących dziecka i rodziny. Wszystkie one są przedmiotem licznych wystąpień generalnych, kierowanych do organów władzy publicznej, stanowią też podstawę formułowania uwag o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce, przedstawianych co roku Sejmowi i Senatowi wraz z Informacją o działalności Rzecznika.

Rzecznik podejmuje działania, przewidziane w Ustawie, z własnej inicjatywy lub na podstawie informacji, pochodzących od obywateli lub różnych organizacji, a wskazujących na naruszenie praw lub dobra dziecka (art. 9 ust. 1).

Urząd Rzecznika Praw Dziecka pełnili kolejno:

  • Marek Piechowiak (28 czerwca 2000 - 12 października 2000);

  • Paweł Jaros (16 lutego 2001 - 7 kwietnia 2006);

  • Ewa Sowińska (7 kwietnia 2006 - 25 lipca 2008).

23 lipca 2008 roku Sejm RP wybrał na to stanowisko Marka Michalaka. Dzień później wybór ten został zatwierdzony przez Senat RP, a 25 lipca miało miejsce uroczyste ślubowanie nowego Rzecznika Praw Dziecka.