Skip to:

- Nadużycia seksualne wobec dzieci to kategoria przestępstw o szczególnie okrutnym i dotkliwym charakterze. Prawa małoletnich w tym zakresie muszą być zabezpieczone i chronione w sposób szczególny – mówił Rzecznik Praw Dziecka w Sejmie podczas pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym.

27 stycznia 2016 r. w Sejmie Marek Michalak przedstawił opinię do rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym. W ocenie Rzecznika Praw Dziecka, nowelizacja przepisów, dopełniająca już obowiązujące regulacje prawne oraz wprowadzająca nowe środki ochrony dzieci przed przestępczością seksualną, jest zmianą ważną.

- Przestępstw o charakterze seksualnym na szkodę dzieci jest dużo, bardzo dużo, a każde jedno to za dużo! Zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa jest priorytetem, a każda forma walki ze zjawiskiem wykorzystywania seksualnego dzieci jest krokiem we właściwym kierunku - wyraźnie zaznaczył Rzecznik.

Według Komitetu Ochrony Praw Dziecka, w Polsce co piąta dziewczynka (ok. 20%) i co piętnasty chłopiec (ok. 6%) poniżej 15 roku życia przeżywają jakąś formę nadużycia seksualnego. Sprawcami przestępstw wobec dzieci są zarówno osoby obce dla dziecka, jak i znane dziecku (członek rodziny, sąsiad). Przemoc seksualna stosowana wobec dzieci dotyczy wszystkich grup społecznych, a nie tylko rodzin określanych mianem tzw. patologicznych. Wśród sprawców przestępstw seksualnych wobec dzieci są również tzw. „szanowani obywatele”.

- Zmiany przepisów wprowadzone w ostatnich 10 latach, mające na celu szczególną ochronę dzieci przed pedofilią, zwalczanie pornografii dziecięcej czy izolowanie od społeczeństwa niebezpiecznych przestępców, uwzględniły większość postulatów zgłaszanych przez RPD. Są one krokiem milowym, uczynionym przez ustawodawcę dla wzmocnienia ochrony małoletnich ofiar przestępstw – podkreśla Marek Michalak.

Wymienić należy tu w szczególności: to, że przestępstwo zgwałcenia małoletniego poniżej 15 roku życia jest zbrodnią; zmianę trybu ścigania przestępstwa zgwałcenia na ściganie z urzędu; nowe typy kwalifikowane przestępstw z uwagi na wiek pokrzywdzonego poniżej 15 roku życia; podwyższono zagrożenia sankcją karną – gdy osobą pokrzywdzoną jest małoletni; poszerzono katalog przypadków wyłączających instytucję zatarcia skazania; wydłużono okres przedawnienia karalności przestępstwa handlu ludźmi oraz przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni; wprowadzono ustawową możliwość orzeczenia nowych środków karnych i środków probacyjnych. Wprowadzono także szczególne warunki przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego/świadka.

- Regulacje te wymagają jednak dalszych zmian. Wyjątki od instytucji zatarcia skazania powinny obejmować również przestępstwa popełnione na szkodę małoletnich z użyciem przemocy. Zaostrzenie warunków zatarcia skazania ma zmierzać do tego, by z dziećmi nie pracowały osoby nie dające rękojmi prawidłowego wykonywania swych obowiązków. Konieczne jest wprowadzenie kwalifikowanego typu przestępstwa handlu ludźmi w sytuacji, gdy dotyczy ono małoletniego – apeluje Rzecznik

Marek Michalak zwraca uwagę, że instytucje prowadzące postępowanie karne, zbyt rzadko stosują środki zmierzające do odizolowania sprawcy przemocy od pokrzywdzonej rodziny. Wydawane są wyroki skazujące, z orzeczeniem kary pozbawienia wolności, często - z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sądy rzadko korzystają ze środków probacyjnych i karnych, których orzeczenie mogłoby zapewnić bezpieczeństwo małoletnim ofiarom i dać gwarancję trwałych zmian w postawie sprawców.

Rzecznika Praw Dziecka podkreśla także, że sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci często wracają do przestępstwa mimo wcześniejszego skazania, a orzeczona kara pozbawienia wolności nie odgrywa w sposób istotny roli prewencyjnej.

- Utworzenie odrębnego rejestru sprawców przestępstw na tle seksualnym i nałożenie na pracodawców i innych organizatorów obowiązku weryfikowania kryminalnej przeszłości kandydatów ubiegających się o pracę, mogą stanowić dodatkowe środki ochrony dzieci przed przemocą seksualną – uważa RPD.

Marek Michalak poinformował również, że z analizy wpływających do Biura Rzecznika Praw Dziecka spraw wynika, że sądy zbyt rzadko korzystają z możliwości orzekania zakazu zajmowania stanowisk, wykonywania zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi.

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka (pełny tekst)

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka (wideo)