Skip to:

Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę nowelizującą kodeks karny*, co wieńczy prawie roczną pracę nad przepisami, które w sposób skuteczniejszy mają zapewnić dzieciom ochronę przed przemocą. Inicjatorem zmian w prawie w tym zakresie był Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak.

Zmiany w Kodeksie karnym zwiększają poziom ochrony małoletnich, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci poniżej 15 lat, a także osób nieporadnych ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny. Ustawa zaostrza odpowiedzialność za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Surowiej ma też być karane znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub stan fizyczny. Zmiany wejdą w życie za 3 miesiące.

- Do społeczeństwa, szczególnie tych osób, które z przymrużeniem oka patrzą na godność dzieci, ich podmiotowość czy prawo do życia bez przemocy, nowym brzmieniem ustawy wysyłamy konkretny komunikat – nie będziecie bezkarni jeżeli podniesiecie rękę na najmłodszych. Wyższe kary za przestępstwa wobec dzieci oraz kary za brak reakcji na najcięższe przestępstwa popełniane wobec dzieci, są potrzebne tak samo, jak edukacja na szeroką skalę w tym zakresie. Nowego znaczenia nabiera prowadzona od lat kampania społeczna Rzecznika „Reaguj na przemoc wobec dzieci. Masz prawo.” Teraz to obowiązek. Dziękuję wszystkim, którzy intensywnie pracowali nad ostatecznym kształtem przepisów, wszelkie pomysły, zaangażowanie i prawodzieckowe przekonanie o słuszności projektupodkreśla Marek Michalak.

- Ustawa zmierza do ochrony najsłabszych, tych, których najłatwiej skrzywdzić i którzy mają najtrudniej w poszukiwaniu oparcia. Cieszę się, że mogę ten projekt dzisiaj podpisać. Cieszę się, że w niedługim czasie te przepisy wejdą w życie. Wierzę w to głęboko, że udoskonalą istniejącą w polskim systemie prawnym ochronę, przede wszystkim osób poniżej 15. roku życia – powiedział Prezydent RP Andrzej Duda.

Prezydent przypomniał, że przepisy zostały prawie jednomyślnie przyjęte przez parlament.

Nowelizacja z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka – kalendarium wydarzeń

Wszystko zaczęło się od spotkania Marka Michalaka z Andrzejem Derą, szefem Kancelarii Prezydenta RP w kwietniu 2016 r. Rzecznik wyraził podczas niego potrzebę skuteczniejszego zabezpieczenia ochrony praw małoletnich w Kodeksie karnym. Już wcześniej, w wystąpieniach generalnych RPD – w tym również kierowanych do Prezydenta RP - zgłaszał wiele propozycji, które w kompleksowy sposób wskazywały najpilniejsze problemy oraz możliwości ich rozwiązania. Rzecznik apelował m.in. o zaostrzenie kar za popełnienie przestępstwa ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, określonego w  art. 156 Kodeksu karnego. Propozycja RPD zakładała nowy typ przestępstwa i karę – nie mniej niż 5 lat pozbawienia wolności dla przestępcy, który działa na szkodę małoletniego albo osoby nieporadnej ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny albo gdy sprawca działał ze szczególnym okrucieństwem. Prezydent Andrzej Duda zgodził się, że temat jest ważny i należy go podjąć. 27 czerwca powołał Zespół Analiz Sejmowych, pod kierownictwem Andrzeja Dery, a chwilę później jego uczestnicy zaczęli prace nad propozycjami zmian zaproponowanych przez RPD. 8 września 2016 r. Prezydent RP Andrzej Duda skierował do Sejmu RP inicjatywę ustawodawczą dotyczącą nowelizacji Kodeksu karnego i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. W październiku nad projektem nowych przepisów pochylili się posłowie, następnie członkowie odpowiednich komisji oraz senatorowie. 27 marca 2017 r. posłowie Sejmu RP przyjęli ostateczną wersję nowych przepisów.

Co oznacza nowelizacja ustawy kodeks karny?

  • osoba, która posiądzie wiedzę np. o ciężkim przestępstwie popełnianym wobec dziecka będzie miała nie tylko społeczny, ale też prawny obowiązek zawiadomienia o tym fakcie organów ścigania. Niezawiadomienie podlega karze pozbawienia wolności do lat 3;
  • zaostrzone zostają kary m.in. za zatrzymanie, uprowadzenie, porzucenie dziecka, a także w przypadku kiedy skutkiem porzucenia jest śmierć dziecka;
  • osoba, która powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlegała będzie karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata;
  • osoba, która dokonała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i skutkiem tego czynu jest śmierć człowieka - podlega karze pozbawienia wolności od lat 5, karze 25 lat albo dożywotniego pozbawienia wolności;
  • osoba znęcająca się fizycznie i psychicznie nad osobą nieporadną ze względu na wiek, stan psychiczny lub stan fizyczny - sprawca podlega karze więzienia od 6 miesięcy do lat 8;
  • bardziej surowo karane będzie bezprawne pozbawienie wolności osoby poniżej 15 roku życia; kara wynosi od 2 do 12 lat więzienia;
  • uzupełniona została lista okoliczności, które sąd uwzględnia wymierzając karę: jeśli przestępstwo zostanie dokonane na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, sąd musi wziąć to pod uwagę i wymierzyć odpowiednio wyższą karę.

* ustawę o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego

Czytaj także:

Prezydent RP i Rzecznik Praw Dziecka za lepszą ochroną dzieci

Oprawcy dzieci wkrótce będą surowiej karani

Z Andrzejem Derą o ochronie praw małoletnich