Skip to:

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało nowe przepisy, zgodnie z którymi wydawanie dzieci za granicę będzie możliwe dopiero po uprawomocnieniu się wyroku. O takie rozwiązanie zabiegał Rzecznik Praw Dziecka. - W sytuacji gdy postępowanie w przedmiocie wydania dziecka nie jest ostatecznie zakończone, narażenie małoletnich na negatywne przeżycia związane z wszczętą procedurą związaną z przymusowym odebraniem jest sprzeczne z zasadą dobra dziecka - przekonywał od lat Marek Michalak.

Procedury związane z Konwencją haską są szczegółowo analizowane przez RPD od 2012 r. Marek Michalak apelował do resortu sprawiedliwości nie tylko o to, aby postanowienia sądu powinny być wykonalne wtedy, gdy uzyskają przymiot prawomocności, ale także m.in. o zmianę przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i rozszerzenie katalogu spraw z zakresu prawa rodzinnego, od których przysługuje skarga kasacyjna o sprawy rozstrzygane na podstawie Konwencji haskiej, a także o to, aby Sąd Najwyższy miał możliwość kontrolowania orzeczeń wydanych w trybie Konwencji haskiej.

- W sytuacji gdy postępowanie w przedmiocie wydania dziecka nie jest ostatecznie zakończone, narażenie małoletnich na negatywne przeżycia związane z wszczętą procedurą związaną z przymusowym odebraniem dziecka określoną przepisami art. 5981-59814 K.p.c., jest sprzeczne z zasadą dobra dziecka. Do RPD coraz częściej zwracają się o pomoc rodzice, wobec których toczy się postępowanie o przymusowe odebrania dziecka z wniosku rodzica, który domaga się powrotu dziecka za granicę, w sytuacji, gdy postępowanie w trybie Konwencji haskiej nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Rodzice sygnalizują, że z uwagi na podjęte działania kuratora mające na celu odebranie dziecka i przekazanie drugiemu rodzicowi, ukrywają się wraz z małoletnimi, w oczekiwaniu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy przez sąd odwoławczy – uważa Marek Michalak.

Jak poinformowało Ministerstwo Sprawiedliwości, po wprowadzeniu nowych przepisów od wyroku odwoławczego będzie przysługiwać kasacja. Będą ją mogli złożyć: Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Dziecka lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepisy mają wejść w trzecim lub czwartym kwartale br. roku.

Rzecznik Praw Dziecka o wykonalności postanowień tylko po uzyskaniu prawomocności:

„Postanowienia sądu wydane w oparciu o przepisy Konwencji haskiej powinny być wykonalne wtedy, gdy uzyskają przymiot prawomocności. W przypadku wykonania nieprawomocnego orzeczenia, które następnie zostanie uchylone lub zmienione w wyniku rozpoznania przez sąd drugiej instancji apelacji, dziecko narażone jest na niepotrzebny wyjazd do innego, często bardzo odległego kraju i zmianę środowiska, a niekiedy także na utratę kontaktów z rodzicem, z którym jest bardzo zżyte”

Źródło: wystąpienie generalne do Ministra Sprawiedliwości.

Czytaj także: Konwencja haska: wykonalność postanowień tylko po uzyskaniu prawomocności

Rzecznik Praw Dziecka o zmianie o zmianę przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i rozszerzenie katalogu spraw z zakresu prawa rodzinnego, od których przysługuje skarga kasacyjna o sprawy rozstrzygane na podstawie Konwencji haskiej:

„W toku postępowań prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej, w wielu przypadkach dochodziło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Mogło być to spowodowane faktem, iż w odniesieniu do innych spraw opiekuńczych, postępowania prowadzone na podstawie Konwekcji haskiej, stanowią niewielki odsetek spraw rozstrzyganych przez sądy rodzinne. Naruszenia tego rodzaju są ujawniane również po wydaniu postanowień przez sąd II instancji, od którego nie ma możliwości odwołania, gdyż nie przysługuje od nich skarga kasacyjna. Pod rozwagę należy poddać zasadność przywrócenia możliwości zaskarżania prawomocnych orzeczeń. Wprowadzenie kontroli judykacyjnej Sądu Najwyższego w stosunku do orzeczeń wydawanych w trybie Konwencji haskiej, umożliwi wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń sądowych dotyczących tak istotnych dla dzieci kwestii, jak ich miejsce zamieszkania, a także przyczyni się do ujednolicenia wykładni prawa i praktyki sądowej podczas rozpatrywania spraw o wydanie dziecka.”

Źródło: wystąpienie generalne do Ministra Sprawiedliwości.

Czytaj także: Konwencja haska: dobro dziecka ważniejsze od czasu postępowania

Rzecznik Praw Dziecka o działaniu sądów pod presją czasu:

„Niepokojące jest to, że sądy wydają prawomocne orzeczenia w przedmiocie powrotu dziecka, działając pod presją czasu, zaś strony postępowania nie mają możliwości zweryfikowania prawidłowości wydanych postanowień.”

Źródło: wystąpienie generalne do Prezydenta RP

Czytaj także: SN powinien kontrolować orzeczenia wydane w trybie Konwencji haskiej

„Bywa, że sądy – kierując się zasadą szybkości postępowania – nie dość wnikliwie badają, czy w danej sprawie występują negatywne przesłanki uniemożliwiające wydanie dziecka do państwa, z którego zostało ono wywiezione. Ograniczają się jedynie do ustalenia, czy wywiezienie dziecka nosi cechy uprowadzenia, przez co pomijają wnioski dowodowe stron W konsekwencji dochodzi do sytuacji w których mimo, że powrót dziecka do miejsca zamieszkania może narazić je na poważne ryzyko szkody fizycznej lub psychicznej, nakazuje się powrót dziecka do miejsca stałego pobytu.”

Źródło: wystąpienie generalne do Ministra Sprawiedliwości.

Wystąpienia generalne RPD