Skip to:

Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Sprawiedliwości - przedstawiony przez resort 29 sierpnia br. projekt przepisów zmieniających Kodeks postępowania cywilnego w zakresie procedury stosowania Konwencji haskiej dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, a także zadań podejmowanych przez MS w sprawcach z zakresu międzynarodowych uprowadzeń rodzicielskich – jest realizacją postulatów podnoszonych od lat przez Rzecznika Praw Dziecka.

Projektowane zmiany, postulowane przez RPD, dotyczą m.in. wprowadzenia mechanizmów kontroli przez Sąd Najwyższy orzeczeń wydawanych w trybie Konwencji haskiej, wykonalności postanowień sądu wydanych w oparciu o przepisy Konwencji haskiej dopiero po uzyskaniu przez nie przymiotu prawomocności, a także specjalizacji sędziów rodzinnych orzekających w sprawach o wydanie dziecka.

Procedury związane z Konwencją haską są przedmiotem szczegółowych analiz RPD od 2012 roku. Marek Michalak apelował do resortu sprawiedliwości m.in. o odstąpienie od natychmiastowej wykonalności postanowień wydawanych przez sąd pierwszej instancji w postępowaniach toczących się w trybie Konwencji haskiej wskazując, że narażanie małoletnich na negatywne przeżycia związane z wszczętą procedurą przymusowego odebrania w sytuacji, gdy postępowanie sądowe nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone, jest sprzeczne z zasadą dobra dziecka.

RPD o wykonalności postanowień tylko po uzyskaniu prawomocności:

„Postanowienia sądu wydane w oparciu o przepisy Konwencji haskiej powinny być wykonalne wtedy, gdy uzyskają przymiot prawomocności. W przypadku wykonania nieprawomocnego orzeczenia, które następnie zostanie uchylone lub zmienione w wyniku rozpoznania przez sąd drugiej instancji apelacji, dziecko narażone jest na niepotrzebny wyjazd do innego, często bardzo odległego kraju i zmianę środowiska, a niekiedy także na utratę kontaktów z rodzicem, z którym jest bardzo zżyte”

Źródło: wystąpienie generalne do Ministra Sprawiedliwości.

Czytaj także: Konwencja haska: wykonalność postanowień tylko po uzyskaniu prawomocności

Konwencja haska: prawomocność wyroku podstawą wydania dziecka

Rzecznik Praw Dziecka od wielu lat postulował również zmiany przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i rozszerzenie katalogu spraw z zakresu prawa rodzinnego, od których przysługuje skarga kasacyjna o sprawy rozstrzygane na podstawie Konwencji haskiej. Marek Michalak wskazywał przy tym, że w toku monitowanych przez niego postępowań prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej, w wielu przypadkach dochodziło do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, również po wydaniu postanowień przez sąd II instancji. Możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w tych sprawach pozwoli – zdaniem Rzecznika - na wyeliminowanie wadliwych orzeczeń dotyczące tak istotnych dla dziecka kwestii jak miejsce jego pobytu oraz zapewni jednolitość wykładni prawa i praktyki sądowej.

Czytaj także: Konwencja haska: dobro dziecka ważniejsze od czasu postępowania

Wśród zapowiedzianych przez resort sprawiedliwości zmian znalazła się też propozycja Rzecznika dotycząca wprowadzenia obowiązkowych szkoleń dla sędziów orzekających w sprawach o wydanie dziecka na podstawie Konwencji haskiej. Marek Michalak zwracał uwagę, że stosowanie regulacji zawartych w przedmiotowej Konwencji stanowi dla polskich sądów wyzwanie, o czym świadczy m.in. liczba spraw dotyczących tej tematyki rozpoznawanych przez Europejki Trybunał Praw Człowieka.

Czytaj więcej: Konwencja haska: więcej szkoleń dla sędziów rodzinnych