Skip to:

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak spotkał się 20 maja 2012 roku z organizatorami marszu sprzeciwu wobec stosowania przemocy w placówkach resocjalizacyjnych.

Rzecznik rozmawiał z inicjatorami protestu, którzy pragną zwrócić uwagę opinii publicznej na problemy funkcjonowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych - przede wszystkim na przypadki stosowania przemocy przez niektórych opiekunów. Apelowali również o prowadzenie częstszych kontroli w placówkach, aby w ten sposób zapewnić przestrzeganie praw osób w nich umieszczonych.

Rzecznik Praw Dziecka pogratulował odwagi w głośnym wyrażaniu sprzeciwu wobec problemów wychowanków MOW-ów i zapewnił, że będzie współpracować ze stowarzyszeniem, które chcą powołać inicjatorzy "Marszu bez pięści". Podkreślił, że nie można mówić, że wszystkie ośrodki są złe i we wszystkich stosuje się przemoc. Takie przypadki jednak się zdarzają, ale odpowiadają za nie konkretne osoby i wobec nich muszą być wyciągane konsekwencje - zaznaczył Marek Michalak. Rzecznik wspomniał również, że należy uważnie przyglądać się wprowadzaniu w życie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która obowiązuje od 1 stycznia 2012 roku. Dzięki staraniom Rzecznika w ustawie nie znalazł się m.in. zapis wprowadzający automatyczne skreślanie z list podopiecznych placówek opiekuńczo-wychowawczych wychowanków, którzy decyzją sądu zostali umieszczani w MOW-ach. Marek Michalak zapewnił również organizatorów protestu, że o problemie stosowania przemocy wobec ludzi młodych - nie tylko w placówkach resocjalizacyjnych - będzie mówić podczas prezentowania w Sejmie i Senacie Informacji o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2011.

---

Na problemy organizacji i działania placówek resocjalizacyjnych Marek Michalak zwracał w ubiegłych latach uwagę Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Wystąpienia generalne Rzecznika Praw Dziecka dotyczyły:

  • współpracy między placówkami resocjalizacyjnymi a placówkami opiekuńczo-wychowawczymi - wystąpienia z 15 kwietnia i 1 sierpnia 2011 roku

Dyrektorzy placówek opiekuńczo-wychowawczych informowali Rzecznika Praw Dziecka o problemie zapewnienia dzieciom mieszkającym w domach dziecka odpowiedniej ochrony przed negatywnym wpływem wychowawczym oraz przemocą ze strony wychowanków, wykazujących przejawy demoralizacji, wobec których sądy rodzinne orzekły umieszczenie ich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych. Mając na uwadze dobro każdego wychowanka placówki opiekuńczo-wychowawczej, Rzecznik Praw Dziecka wystąpił do Ministra Edukacji Narodowej o stworzenie regulacji prawnych usprawniających proces komunikacji pomiędzy młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi, a macierzystymi placówkami opiekuńczo-wychowawczymi w celu zapewnienia należytej opieki i poczucia bezpieczeństwa wszystkim przebywającym w nich dzieciom.

Podsekretarz Stanu Ministerstwa Edukacji Narodowej podzielił pogląd Rzecznika Praw Dziecka, iż przedstawiona kwestia jest istotna dla zapewnienia właściwej jakości procesu resocjalizacji grupy wychowanków będących równocześnie podopiecznymi młodzieżowego ośrodka wychowawczego i placówki opiekuńczo-wychowawczej. Przekazał, iż Ministerstwo Edukacji Narodowej do końca maja 2011 roku dokona analizy skali problemu, przedstawionego przez Rzecznika. Podsekretarz Stanu przedstawił wyniki "Raportu o liczbie urlopowań wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych" (sporządzonych na postawie danych zebranych z 73 spośród 74 młodzieżowych ośrodków wychowawczych funkcjonujących w kraju).Wskazywały one, iż wychowankowie placówek resocjalizacyjnych, którzy jednocześnie są podopiecznymi placówek opiekuńczo-wychowawczych, byli sześciokrotnie rzadziej urlopowani, w okresie badania, niż wychowankowie pochodzący z rodzin. Pomimo, iż poruszona kwestia nie dotyczy dużego odsetka młodzieży, zasadne jest podjęcie współpracy, zmierzającej do usprawnienia procesu komunikacji i współpracy między młodzieżowym ośrodkami wychowawczymi, a placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, których podopieczni zostali umieszczeni w ośrodku.

Widząc konieczność zintegrowanego działania, Rzecznik Praw Dziecka wystąpił zarówno do Ministra Edukacji Narodowej, jak i Ministra Pracy i Polityki Społecznej o rozważenie możliwości wprowadzenia przedstawionych przez Rzecznika zmian w rozporządzeniach, zobowiązujących do współpracy oraz określających sposób jej prowadzenia.

W odpowiedzi Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji przekazał, iż w związku ze zmianami legislacyjnymi, będącymi konsekwencją przyjęcia ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Ministerstwo w 2011 roku zobowiązało się przygotować nowelizację rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowych ośródkach wychowawczych oraz młodzieżowych ośrodkach socjoterapii. Natomiast, Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie materiałów zebranych w województwach wskazał dobre i złe praktyki dotyczące współpracy obu instytucji. Zaznaczył jednocześnie, że z ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wynika obowiązek współpracy wszystkich instytucji, osób i organizacji w celu skutecznej ochrony dzieci i pomocy dla nich.

  • procedur bezprawnego skreślania dzieci pozbawionych opieki rodziców, a przebywających w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych i Młodzieżowych Ośrodkach Socjoterapii, z list placówek opiekuńczo-wychowawczych - wystąpienie z 8 kwietnia 2010 roku

W związku z docierającymi do Rzecznika Praw Dziecka informacjami, że umieszczenie w ośrodku wychowawczym lub socjoterapii bywa wystarczającym powodem do wykreślenia dziecka z listy wychowanków domów dziecka, Rzecznik zwrócił się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o podjęcie działań, powstrzymujących proceder bezprawnego skreślania dzieci pozbawionych opieki rodziców, a przebywających w MOW-ach i MOS-ach z list placówek opiekuńczo-wychowawczych.

Odpowiadając na pismo Rzecznika Minister Pracy i Polityki Społecznej zaznaczyła, że w przypadku, gdy dziecko jest umieszczone pierwotnym postanowieniem sądu w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a sąd umieszcza je np. w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii, nie zmieniając jednocześnie pierwszego postanowienia, to w świetle prawa nadal pozostaje ono wychowankiem placówki opiekuńczo-wychowawczej. Praktyka skreślania wychowanków z ewidencji ww. placówek wynika ze złej interpretacji przepisów przez samorządy powiatowe oraz dyrektorów placówek opiekuńczo-wychowawczych.

W 2011 roku Rzecznik Praw Dziecka był również współorganizatorem cyklu regionalnych konferencji międzyresortowych "Stosowanie i wykonywanie środków wychowawczych w kontekście specyfiki młodzieżowych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, w tym środka tymczasowego". Rzecznik zlecał rownież kontrole placówek i kierował do Prokuratury wnioski o przeprowadzenie czynności wyjaśniających w związku z problemem przemocy występującym w MOW-ach.