Skip to:

Zmniejszenie przyzwolenia społecznego na niepłacenie alimentów oraz ukrywanie dochodów i wypracowanie propozycji działań prowadzących do zmian systemowych – to jedne z zadań Zespołu Ekspertów powołanego wspólnie przez Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich.

Uczestnicy powołanego Zespołu zgadzają się, że uchylanie się od płacenia alimentów godzi przede wszystkim w dobro dziecka.  Zarówno RPD jak i RPO w ostatnich latach wielokrotnie interweniowali w tej sprawie, występując z uwagami i propozycjami do odpowiednich resortów oraz instytucji publicznych.

Do Biura Rzecznika Praw Dziecka wpływa kilkadziesiąt spraw rocznie związanych bezpośrednio z problematyką niealimentacji. Wśród głównych zauważalnych problemów RPD wskazuje: niską skuteczność egzekucji komorniczych, przekroczenie progu dochodowego umożliwiającego uzyskanie świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, oraz umarzanie postępowań przygotowawczych w sprawach z par. 209 Kodeksu Karnego.

- Na przykładzie spraw, które wpływają do Biura Rzecznika Praw Dziecka można wyodrębnić dwie grupy rodziców: tych, którzy nie są w stanie spełnić wymogów ustawowych związanych z progiem dochodowym – w efekcie czego nie otrzymują żadnej pomocy, gdyż egzekucja komornicza jest bezskuteczna (świadczenia z Funduszu nie przysługują)  oraz tych rodziców, którzy skrupulatnie liczą i przewidują swoje dochody, aby zmieścić się w progu dochodowym  – wyjaśnia Marek Michalak.  

RPD zwraca także uwagę, że – według danych Ministerstwa Sprawiedliwości - skuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych wynosi ok. 20 proc, natomiast stopa zwrotów od dłużników alimentacyjnych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi ok. 14 proc.

- Potrzebna jest szeroka dyskusja społeczna poświęcona niealimentacji oraz usprawnienie legislacji – podkreśla RPD.

- Wielu ojców może wpaść w swoistą pętlę - nie płacą alimentów, bo nie rozumieją dlaczego należy je płacić i jaki to ma związek z dobrem dziecka – mówił  Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich.

Zespół Ekspertów, w skład którego weszli: adwokaci, sędziowie, przedstawiciele Konfederacji Lewiatan, Stowarzyszenia „Dla Naszych Dzieci”, Stowarzyszenia „Program Wsparcia Zadłużonych”, ludzie świata nauki i środowiska penitencjarnego, ma zadanie przygotowanie propozycji działań prowadzących do zmian systemowych. Jego interpersonalny charakter pozwala na spojrzenie na problem niealimentacji.

Zespół rozważa wystąpienie do Najwyższej Izby Kontroli, aby zajęła się problemami wokół Funduszu Alimentacyjnego. W ramach współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych chce także wypracować system przekazywania komornikom informacji o wpływie składek od osób zobowiązanych do płacenia alimentów. Podejmie również problem wykorzystywania europejskiego tytułu egzekucyjnego. Zespół widzi także potrzebę analizy orzecznictwa z zakresu stosowania art. 209 k.k. i przesłanek w nim zawartych. W opinii jego członków, rozważenia wymaga wykorzystanie systemu dozoru elektronicznego zamiast wymierzania bezwzględnej kary pozbawienia wolności za przestępstwo niealimentacji. Przedmiotem dyskusji będzie także pomysł kierowania skazanych z art. 209 k.k., którzy przebywają w jednostkach penitencjarnych i nie mają możliwości wykonywania pracy odpłatnej, do prac publicznych np. na rzecz samorządu terytorialnego w zamian za spłacenie przez państwo części zadłużenia. Minimalizowałoby to częściowo pętlę zadłużenia, w jaką wpadają osoby skazane mające zobowiązania alimentacyjne. Zespół zajmie się także urealnieniem wykonania kary ograniczenia wolności (za przestępstwo niealimentacji grozi grzywna, kara ograniczenia wolności lub kara pozbawienia wolności do lat 2).

Prezentacja Zespołu Ekspertów ds. Alimentów

Wystąpienia Rzecznika Praw Dziecka w sprawie alimentów

Wystąpienie generalne z 23 listopada 2015 r. do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia alimentacyjnego

Wystąpienie generalne z 2 kwietnia 2015 r. do Przewodniczącego Komisji Polityki Społecznej i Rodziny Sejmu RP z prośbą o wsparcie postulatów Rzecznika celem rozwiązania problemu niealimentacji dzieci

Wystąpienie generalne z 10 marca 2015 r. do Ministra Sprawiedliwości o przedstawienie wyników ankiety skierowanej do pracowników urzędów gmin w celu pozyskania ustaleń czy wpis dłużnika alimentacyjnego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego wpływa na skuteczność egzekucji należności alimentacyjnych

Wystąpienie generalne z 26 marca 2015 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zniesienia lub podniesienia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia alimentacyjnego

Wystąpienie generalne z 26 marca 2015 r. do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zwiększenia efektywności prowadzonych postępowań egzekucyjnych

Wystąpienie generalne z 21 października 2014 r. do Ministra Sprawiedliwości w sprawie projektu założeń projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw, który zakłada rezygnację z wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych

Rzecznik Praw Dziecka poparł także propozycję Ministerstwa Sprawiedliwości zakładającą ujawnienie informacji o zaleganiu z zapłatą należności alimentacyjnych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.