Skip to:

Rzecznik Praw Dziecka i Rzecznik Praw Obywatelskich apelują do o wprowadzenie na grunt ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów systemu „złotówka za złotówkę”. Ich zdaniem skorzystałyby na tym rodziny, których dochód nieznacznie przekracza kryterium. Pomysł jest kolejnym efektem prac Zespołu do Spraw Alimentów powołanego w lutym 2016 r. przez Marka Michalaka i Adama Bodnara.

We wspólnym wystąpieniu generalnym do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbiety Rafalskiej Rzecznicy zwracają uwagę, że w dalszym ciągu grupa osób uprawnionych do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bardzo nieliczna w stosunku do faktycznych potrzeb zabezpieczenia prawa dziecka do godziwych warunków socjalnych i zrównoważonego rozwoju. Przyczyn takiego stanu rzeczy upatrywać należy w niezmienionym od lat kryterium dochodowym, od którego uzależnione jest przyznanie prawa do ww. świadczenia.

Zgodnie z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może podwyższać wysokość kwot, kierując się wysokością wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych. Kwota wskazana w ustawie pozostaje niezmienna od wejścia w życie ustawy, tj. od 1 października 2008 r.

- Wskazane w ustawie uprawnienie Rady Ministrów do podwyższenia kwoty kreuje swego rodzaju fikcję prawną, która funkcjonuje w oparciu o nieostre i uznaniowe kryterium oceny zasadności weryfikacji wysokości świadczeń. Można również dodać, że bezsilność państwa w zakresie skutecznej egzekucji świadczeń niejako legalizuje niższy poziom pomocy osobom jej potrzebującym – piszą Rzecznicy.

W ocenie Rzeczników niezbędne jest, aby przy ustalaniu kryterium uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwzględniano takie czynniki jak wzrost kosztów utrzymania, spadek wartości pieniądza czy wzrost kwoty minimalnego wynagrodzenia. Warto zauważyć, że od 1 stycznia 2016 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1850 zł,  a od 1 stycznia 2017 r. ma wynosić 2000 zł. Natomiast w 2007 r. kiedy procedowano nad ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kwota minimalnego wynagrodzenia była na poziomie 936 zł.

- Ustanowienie sztywnego kryterium dochodowego skutkuje przeliczaniem przez rodzica dochodu i nierzadko rezygnacją z premii czy korzystaniem z urlopu bezpłatnego, tak aby dochód rodziny nie przekraczał ustawowego progu – zauważają Ombudsmani.

Marek Michalak i Adam Bodnar uważają, że dobrym rozwiązaniem wydaje się wprowadzenie na grunt ustawy o pomocy osobom uprawionym do alimentów systemu „złotówka za złotówkę”, stosowanego obecnie przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na przyznanie świadczeń rodzinom, których dochód nieznacznie przekracza kryterium z tym, że w pomniejszonej kwocie. Opcjonalnie proponują rozważenie możliwości całkowitego zniesienia progu dochodowego.

Zadaniem Zespołu do Spraw Alimentów powołanego w lutym 2016 r. przez RPD i RPO jest wypracowanie mechanizmów systemowych pozwalających na poprawę sytuacji w zakresie alimentacji dzieci. W jego skład weszli: adwokaci, sędziowie, przedstawiciele Konfederacji Lewiatan, Stowarzyszenia „Dla Naszych Dzieci”, Stowarzyszenia „Program Wsparcia Zadłużonych”, ludzie świata nauki i środowiska penitencjarnego.

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Odpowiedź na WG

Inne wspólne wystąpienia RPD i RPO dotyczące problemu alimentacji:

W sprawie ukrywania przez pracodawców dochodów wypłacanych pracownikom zobowiązanym do alimentacji

Sposób Rzeczników na bezrobotnych dłużników alimentacyjnych

Kampania społeczna – sposób na dłużników alimentacyjnych

RPO i RPD do PIP ws. niealimentacji

Niealimentacja jest przestępstwem