Skip to:

- Konieczne jest uzupełnienie projektu o przypadki zaniedbania obowiązków rodzicielskich przez osoby skierowane do domu pomocy społecznej, w tym uchylania się przez nie od świadczeń alimentacyjnych, popełniania na szkodę małoletnich dzieci przestępstwa co udokumentowane zostało prawomocnym wyrokiem skazującym za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, określone w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny – podkreślił Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak w opinii do projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z 14 listopada 2017 r., kierowanej do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbiety Rafalskiej.

Rzecznik Praw Dziecka pozytywnie ocenił fakt, że resort dostrzega potrzebę zmiany przepisów w zakresie ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych osoby wymagającej całodobowej opieki.

W obowiązującym stanie prawnym, osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem, że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona.

Projektowana regulacja uzupełnia katalog sytuacji, w których można zwolnić zstępnych osoby wymagającej całodobowej opieki za pobyt w domu pomocy społecznej z obowiązku wnoszenia opłaty o sytuacje, w których:

  •         osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała na podstawie orzeczenia sądu w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, a osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu będącemu  odpowiednio rodzicem lub dziadkiem tej osoby ograniczono władzę rodzicielską nad dzieckiem;
  •         osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

- Dodatkowo, projekt nakłada obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w przypadku rozważania możliwości zwolnienia od ponoszenia opłaty w całości lub w części za pobyt w domu pomocy społecznej – wskazał RPD.

Czytaj także:

W sprawie opłat za pobyt w DPS

Pobyt w DPS niezgodny z klauzulą zasad współżycia społecznego

Projekt przewiduje ponadto, że zwolnienie od ponoszenia opłat rozciąga się na zstępnych osoby zwolnionej, w przypadku obligatoryjnego zwolnienia z opłat, o którym mowa w art. 64a ustawy o pomocy społecznej.

Rzecznik podkreślił, że w związku z faktem, że proponowana regulacja przewiduje zwolnienie osoby, która przedstawi wyrok sądu oddalającego powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu, konieczne jest wyposażenie kierownika ośrodka pomocy społecznej w uprawnienie do wystąpienia z powództwem o alimenty na rzecz osoby skierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu i do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd – zawieszenia postępowania w sprawie ustalenie opłaty za pobyt.

W związku z faktem, że proponowana regulacja przewiduje zwolnienie z opłat w przypadku wystąpienia łącznie dwóch przesłanek do zwolnienia od ponoszenia opłat za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej, tj. przesłanki umieszczenia zstępnego w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej i przesłanki ograniczenia wstępnemu władzy rodzicielskiej nad zstępnym wydaje się niewłaściwa, Rzecznik wskazał, że nie w każdej przecież sytuacji, w której jeden z rodziców nadużył władzy rodzicielskiej i władza ta została mu ograniczona, dziecko umieszczono w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zdarzają się przypadki, gdy drugi z rodziców sprawuje pieczę nad dzieckiem w sposób prawidłowy, w rodzinie nie występują trudności opiekuńczo-wychowawcze uzasadniające skorzystanie z instrumentów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Dlatego pozostawienie koniunkcji obu przesłanek będzie sprzeczne z realiami możliwych sytuacji rodzinnych oraz poczuciem sprawiedliwości społecznej.

Mając na uwadze, że projekt wprowadza przesłankę umieszczenia dziecka lub jego rodzica w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, Rzecznik Praw Dziecka podkreślił, że regulacja ta nie wyczerpuje wszystkich form pieczy zastępczej, wynikających z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Sprowadzenie przesłanek zwolnienia tylko do rodziny zstępczej lub placówki opiekuńczo-wychowawczej jest nieuzasadnione. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej dzieli bowiem pieczę zastępczą na: rodzinną pieczę zastępczą (rodziny zastępcze: spokrewnione, zawodowe, niezawodowe oraz rodzinne domy dziecka) i instytucjonalną pieczę zastępczą (placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne oraz interwencyjne ośrodki preadopcyjne). Projekt pomija więc wśród przesłanek zwolnienia okoliczności umieszczenia dziecka w rodzinnym domu dziecka oraz innych niż placówki opiekuńczo-wychowawcze formach instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (PDF)