Skip to:

- Przedłużający się pobyt dziecka w pieczy zastępczej często utrudnia powrót dziecka do rodziny biologicznej albo zmniejsza jego szanse na adopcję – zwraca uwagę Rzecznik Praw Dziecka.

W związku z dokonywanym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeglądem ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak wystąpił do szefowej resortu Elżbiety Rafalskiej o rozważenie zasadności nowelizacji art. 47 i 100 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, poprzez skrócenie terminu, w którym powinno dojść do ostatecznego uregulowania sytuacji dziecka, tj. do 6 miesięcy.

Zgodnie z art. 47 ust. 6 i 7 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, wynika, że w przypadku stwierdzenia ustania przyczyny umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, organizator rodzinnej pieczy zastępczej informuje właściwy sąd o możliwości powrotu dziecka do jego rodziny. W przypadku nieprzekazania do sądu w terminie 18 miesięcy od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej informacji, o której mowa wyżej, organizator rodzinnej pieczy zastępczej składa do właściwego sądu wniosek wraz z uzasadnieniem o wszczęcie z urzędu postępowania o wydanie zarządzeń wobec dziecka celem uregulowania jego sytuacji prawnej.

Analogiczny przepis został dodany do art. 100 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie piczy zastępczej w zakresie instytucjonalnej pieczy zastępczej, który w ust. 4a stanowi, że dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej w terminie 18 miesięcy od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej składa do właściwego sądu wniosek wraz z uzasadnieniem o wszczęcie z urzędu postępowania o wydanie zarządzeń wobec dziecka celem zbadania zaistnienia warunków umożliwiających jego powrót do rodziny albo umieszczenia go w rodzinie przysposabiającej.

- Celem tych przepisów jest przyśpieszenie podejmowania rozstrzygnięć w przedmiocie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, które przebywa w pieczy zastępczej. Obecnie termin 18 miesięcy wyznacza okres, w którym powinno dojść do ostatecznego uregulowania sytuacji dziecka – wskazuje Marek Michalak. Z Informacji Najwyższej Izby Kontroli z dnia 23 lutego 2017 roku dotyczącej wyników kontroli działania powiatów w zakresie tworzenia i wsparcia rodzin zastępczych wynika, że system pieczy zastępczej nie zapewnia dzieciom w zadowalającym stopniu zakładanego stabilnego środowiska wychowawczego, a przyjęta hierarchia celów, czyli powrót do rodziny biologicznej – adopcja – opieka i wychowanie w środowisku zastępczym – nie jest osiągana.

- Wbrew założeniom ustawodawcy pobyt w pieczy w większości przypadków ma charakter stały. Niewielki odsetek dzieci, które trafiły do pieczy zastępczej ma możliwość trwałego wyjścia z systemu przed osiągnięciem pełnoletności – mówi Marek Michalak. 

W kontekście potrzeby zapewnienia dzieciom stabilnego środowiska wychowawczego, Najwyższa Izba Kontroli wskazała między innymi na celowość nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez skrócenie terminu 18 miesięcy, po którym organizator pieczy zastępczej, w przypadku, gdy nie ustały przyczyny umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, występuje do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania o uregulowanie sytuacji prawnej dziecka. Na taką konieczność wskazywali organizatorzy pieczy zastępczej.

Rzecznik Praw Dziecka również dostrzega potrzebę skrócenia terminu na uregulowanie sytuacji prawnej dziecka przebywającego w pieczy zastępczej. W ocenie Rzecznika, z uwagi na prawo dziecka do wychowania w rodzinie oraz stabilnego środowiska wychowawczego, sytuacja prawna dziecka powinna być uregulowana w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Termin ten jest wystarczający do oceny możliwości powrotu dziecka do jego rodziny. 

Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (PDF)

 

Czytaj także:

Standardy pobytu dzieci w pieczy zastępczej