Skip to:

- Nadal sytuacja dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej, w szczególności małych dzieci, wymaga szybkich oraz skutecznych działań, zmierzających do zapewnienia realizacji przynależnych im praw – alarmuje Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak w wystąpieniu do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbiety Rafalskiej i przypomina, że wciąż nie zostały zrealizowane postulaty i deklaracje resortu z 2015 roku w zakresie poprawy warunków funkcjonowania pieczy zastępczej.

Zdaniem Rzecznika niezbędne jest przedstawienie realnych efektów działań podejmowanych przez MRPiPS w celu poprawy warunków, w których wychowują się dzieci umieszczone w pieczy zastępczej. - Problem dotyczy 18 213 dzieci przebywających w instytucjonalnej pieczy zastępczej (łącznie z formami prowadzonymi przez marszałków), w tym 1876 dzieci w wieku 0-6 lat i wymaga pilnego rozwiązania. Założenia, nawet najszlachetniejsze i najbardziej dalekosiężne, nie uczynią ich życia łatwiejszym – podkreśla Marek Michalak.

Problem dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej Rzecznik Praw Dziecka szczegółowo badał w latach 2011-2014, a wnioski przedstawił ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego w wystąpieniu generalnym z 9 marca 2015 roku.

Czytaj także:

Piecza zastępcza trwa zbyt długo – konieczne zmiany prawne

Standardy pobytu dzieci w pieczy zastępczej

Kontynuując działania, w 2015 i w 2016 roku Rzecznik Praw Dziecka podjął badanie sytuacji małych dzieci przebywających w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Raporty wraz z wnioskami również zostały przedstawione ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego (odpowiednio wystąpienie z 25 maja 2015 roku, oraz wystąpienie z 12 stycznia 2017 r.).

W odpowiedziach na powyższe wystąpienia  wskazano szereg czynności, które resort zamierza podjąć w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami naruszającymi prawa dziecka.

Czytaj także: Alarm! Piecza zastępcza potrzebuje wsparcia

Kolejne działania Rzecznika były następstwem analizy wyników kontroli: Działania powiatów w zakresie tworzenia i wsparcia rodzin zastępczych, przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli w 2016 r. W wystąpieniu generalnym z 26 kwietnia 2017 r. Rzecznik po raz kolejny zwrócił uwagę na problem umieszczania małych dzieci w instytucjonalnej pieczy zastępczej wbrew przepisom ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W Informacji o wynikach kontroli NIK podniesiono szereg problemów i nieprawidłowości w zakresie organizacji pieczy zastępczej. Wskazano m.in. na niewłaściwy system pozyskiwania kandydatów na rodziców zastępczych i prowadzących rodzinne domy dziecka oraz brak dostatecznego wsparcia dla już funkcjonujących rodzin zastępczych, co skutkuje zbyt wolnym rozwojem (w stosunku do potrzeb) rodzinnych form pieczy zastępczej. W 82% powiatów objętych kontrolą oraz tych, w których Najwyższa Izba Kontroli zasięgnęła informacji w ww. zakresie, wskazano na niedobór rodzin zastępczych niezawodowych i zawodowych (w jednym przypadku brakowało aż 100 miejsc). W szczególności powinien budzić niepokój fakt, że w niektórych ze skontrolowanych powiatów wręcz odnotowano spadek liczby rodzin zastępczych, pomimo zwiększenia liczby mieszkańców, w tym dzieci.

Wyniki kontroli NIK wskazały ponadto, że tylko w 3 z 24 skontrolowanych powiatów udało się utworzyć tyle rodzin zastępczych, ile wcześnie zaplanowano. Ogółem w przywołanych 24 powiatach limit rodzin zastępczych (założony na 2015 r.) wynosił 174 zawodowe rodziny zastępcze, a w praktyce powstało ich zaledwie 57.

Analiza interwencji podejmowanych przez Rzecznika potwierdza wyniki kontroli dokonanej przez NIK, która wskazała, że powodem takiej sytuacji jest: brak realnego – finansowego i instytucjonalnego – wsparcia przy zmaganiu się z wieloma trudnościami, jakie napotykają rodziny zastępcze powoduje, że niewielu jest kandydatów do pełnienia tej funkcji. Stanowi to bardzo poważne zagrożenie dla dalszego rozwoju rodzinnych form pieczy zastępczej.

Rzecznik Praw Dziecka podkreślił, że do tej pory nie zostały zrealizowane postulaty działań mających na celu poprawę warunków funkcjonowania pieczy zastępczej, o których był on informowany w odpowiedziach resortu właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego na jego wystąpienia generalne.

Zwrócił się więc do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o odniesienie się do tych deklaracji oraz podjęcie działań zmierzających do takiej organizacji pieczy zastępczej, aby prawa dzieci w niej przebywających były realizowane w pełnym zakresie.

Wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (PDF)

 

Czytaj także: Małoletnim matkom należy się właściwa piecza zastępcza