Skip to:

- Choć każda z badanych spraw miała swoją specyfikę, analiza akt pozwoliła jednak dostrzec, że postępowania o rozwiązanie stosunku adopcji nie są prowadzone w sposób gwarantujący w pełni ochronę dobra małoletniego adoptowanego – podkreśla Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak w wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry, przedkładając wnioski z analizy 507 spraw o rozwiązanie stosunku adopcji.

Rozwiązanie stosunku przysposobienia może nastąpić wyłączenie orzeczeniem sądu i tylko z ważnych powodów. Rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek takiego orzeczenia miałoby ucierpieć dobro dziecka. Sąd orzekając rozwiązanie stosunku przysposobienia może, stosownie do okoliczności, utrzymać w mocy wynikające z adopcji obowiązki alimentacyjne.

Z uwagi na społeczną doniosłość instytucji adopcji, Rzecznik Praw Dziecka dokonał w 2017 roku analizy spraw o rozwiązanie stosunku adopcji.

Badaniem objęto 507 akt spraw sądowych dotyczących rozwiązania stosunku adopcji, w których postępowania prowadzone były w latach 2010–2017. W 280 sprawach sąd wydał orzeczenie o rozwiązaniu stosunku adopcji, w 207 sprawach powództwo oddalono, w 20 sprawach postępowanie jest w toku.                                          

- Analiza akt spraw o rozwiązanie stosunku adopcji dostarczyła ważnych informacji, w tym pozwoliła dostrzec uchybienia – mówi Marek Michalak i dodaje: W sprawach o rozwiązanie stosunku przysposobienia sądy nie korzystają  z alternatywnego sposobu rozwiązania sporu, jakim jest mediacja. Spośród 507 spraw o rozwiązanie stosunku adopcji, tylko w 1 przypadku sąd skierował rodzinę do mediacji. Mediacja zakończyła się zawarciem ugody.

Zastrzeżenia Rzecznika dotyczą w szczególności poniższych kwestii:

  • sądy nie korzystały z mediacji; 
  • bardzo rzadko sądy przeprowadzały dowód z opinii biegłych, w tym rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego/opiniodawczego zespołu sądowych specjalistów;
  • brak właściwej reprezentacji małoletnich adoptowanych;
  • brak wysłuchania dziecka adoptowanego;
  • mała aktywność procesowa prokuratorów;
  • brak rozstrzygnięcia odnośnie obowiązku alimentacyjnego na rzecz dziecka adoptowanego;
  • brak należytej staranności w gromadzeniu i przeprowadzaniu dowodów przez sąd.

W wystąpieniu do szefa resortu sprawiedliwości Rzecznik zwrócił się o analizę zasygnalizowanych problemów oraz wyników przeprowadzonego badania akt sądowych dotyczących postępowania o rozwiązanie stosunku adopcji małoletnich, a także rozważenie podjęcia działań, w tym legislacyjnych i nadzorczych, w celu skuteczniejszego zabezpieczenia praw dzieci adoptowanych w sprawach o rozwiązanie stosunku przysposobienia.

Wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka do Ministra Sprawiedliwości (PDF)

 

 

Czytaj także:

Standardy adopcyjne według RPD

Apel o wyrównanie szans dla dzieci adoptowanych

Odpowiedni wymiar urlopu dla rodziców adopcyjnych

Adopcja zagraniczna – konieczne zmiany!