Rzeczniczka Praw Dziecka przekazała Ministerstwu Sprawiedliwości stanowisko wobec projektu zmian w ustawie o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz niektórych innych ustaw.
Ochrona przed krzywdzeniem
– Przedstawiony projekt zawiera ważne postanowienia w zakresie doprecyzowania przepisów ustawy. Jednak niektóre projektowane zmiany zdecydowanie zmniejszają ochronę małoletnich i stanowią krok w tył w zakresie ochrony małoletnich przed krzywdzeniem – wskazała Monika Horna-Cieślak w piśmie z 30 kwietnia.
Jak podkreśliła Rzeczniczka, wprowadzona w 2023 r. ustawa stanowiła milowy krok w zakresie podniesienia standardu bezpieczeństwa dzieci w Polsce i była postulowana od lat przez środowiska zaangażowane w działania na rzecz dzieci.
Obniżone bezpieczeństwo
Teraz, w projektowanych zmianach ustawy pomijane są osoby wykonujące jednorazowe zadania lub obowiązki o nietrwałym charakterze. Budzi to obawy o zagrożenie ze strony takich osób, które nierzadko mogą mieć kontakt z dziećmi bez udziału osób trzecich np. prowadząc jednorazowe spotkanie.
Zdaniem RPD, określenie „wykonywania trwałych lub wielokrotnych działań” jest nieprecyzyjne. Może powodować spory przy interpretacji. Niezbędne jest więc wprowadzenie mechanizmu kontroli lub bezpieczeństwa w przypadku osób, które zostały wyłączone spod weryfikacji pod kątem niekaralności przez podmiot dopuszczający do innej działalności, a mający bezpośredni kontakt z dziećmi.
RPD apeluje również o rezygnację z wyłączenia z weryfikacji „osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej”. Wyłączenie to oznacza, że spora grupa osób, która np. prowadzi wielokrotne zajęcia dla dzieci przy jednoczesnym nieprowadzeniu działalności gospodarczej w tym zakresie, może mieć bezpośredni kontakt z dziećmi bez weryfikacji.
Oświadczenie zamiast weryfikacji
RPD rekomenduje też odstąpić od wyłączenia z weryfikacji w rejestrach rodziców uczestniczących w aktywnościach szkolnych. Według projektu zmiany ustawy, zamiast zaświadczenia z rejestrów, rodzic uczestniczący np. w wyciecze szkolnej miałby składać jedynie oświadczenie. To ostatnie, jak wskazuje RPD, nie zawiera klauzuli rygoru odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia.
Według nowelizacji również pracownik uczelni nie musiałby przedstawiać zaświadczeń z KRK oraz z rejestrów innych państw, jeśli wcześniej w nich zamieszkiwał, a jedynie oświadczenie. Sprawdzanie odbywałoby się tylko w oparciu o rejestr uproszczony i rejestr Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15.
Potrzeba doprecyzowania
Ustawa wyłącza od przedstawienia zaświadczenia o niekaralności funkcjonariuszy publicznych, adwokatów i radców prawnych. – O ile adwokat i radca prawny w momencie wpisu na listę wykonujących zawód są zobowiązani do przedstawienia zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności, to takiego obowiązku nie ma w przypadku wszystkich funkcjonariuszy publicznych. Zasadne jest doprecyzowanie, którzy funkcjonariusze publiczni zwolnieni są z obowiązku przedstawienia zaświadczenia – wskazała RPD.
Monika Horna-Cieślak ma nadzieję, że zaprezentowane uwagi spotkają się z uznaniem, gdyż zmierzają do zagwarantowania odpowiedniego poziom ochrony dzieci w Polsce przed krzywdzeniem.