Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziała na pismo Rzeczniczki Praw Dziecka w sprawie wątpliwości co do zakresu działań podejmowanych przez koordynatorów pieczy zastępczej lub pracowników pełniących zadania koordynatora.
Przekraczanie kompetencji
Jak wskazała Monika Horna-Cieślak w piśmie z 18 maja 2025 r., do Biura Rzeczniczki Praw Dziecka wpłynęła sprawa zasygnalizowana przez osobę prowadzącą rodzinny dom dziecka. Wynika z niej, że koordynatorzy pieczy zastępczej wielokrotnie przekraczają wyznaczone przez ustawę kompetencje poprzez nadmierną kontrolę dzieci, w tym wymuszanie rozmów czy kontrolowanie ich przestrzeni prywatnej.
Z wizyty koordynatora pieczy zastępczej lub pracownika pełniącego zadania koordynatora wyznaczonego przez organizatora pieczy, która często wyczerpują znamiona kontroli, sporządzana jest zazwyczaj notatka służbowa podpisywana jedynie przez autora. Pozbawia to osobę prowadzącą rodzinny dom dziecka możliwości odniesienia się do zawartych w takim dokumencie informacji.
Odpowiedź resortu
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi z 30 maja 2025 r. przekazało, że podziela stanowisko Rzeczniczki Praw Dziecka, iż koordynator rodzinnej pieczy zastępczej nie pełni funkcji kontrolnej w stosunku do rodzin zastępczych czy rodzinnych domów dziecka.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wprost wskazuje, że kontrolę nad organizatorami rodzinnej pieczy zastępczej, rodzinami zastępczymi, prowadzącymi rodzinne domy dziecka sprawuje zarząd powiatu. Ustawa również wprost stanowi, że czynności kontrolnych nie może dokonywać koordynator rodzinnej pieczy zastępczej.
Resort wskazał, że rodzina zastępcza oraz prowadzący rodzinny dom dziecka współpracują m.in. z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej. Bezpośrednia rozmowa z małoletnim umieszczonym w rodzinie zastępczej czy rodzinnym domu dziecka, z rodzicami zastępczymi może więc być przejawem współpracy i wykonywania poszczególnych zadań, formą pozyskiwania informacji na temat pozytywnych wydarzeń oraz diagnozowania ewentualnych problemów. Ważne jednak, aby czynności te nie opierały się na żądaniach, atmosferze kontroli, jednostronnych czynnościach koordynatora pozbawiających możliwości odniesienia się rodziny zastępczej czy rodzinnego domu dziecka do określonej sytuacji.
Błędna praktyka
– Sytuacje przedstawiane przez Panią w przedmiotowym wystąpieniu w ocenie resortu rodziny wynikają z błędnej praktyki, niezrozumienia roli koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej oraz wagi jego wsparcia w stosunku do rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka i przede wszystkim dzieci w nich umieszczonych – podkreśliło w odpowiedzi MRPiPS.
Zdaniem resortu, zadania koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej zostały opisane w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z uwzględnieniem specyfiki tego ważnego stanowiska. Niewątpliwie jednak wykonywanie przez koordynatora pracy w sposób właściwy pozostaje kluczowe dla efektywnej realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny i pieczy zastępczej.
Analiza sposobu i zakresu realizacji kompetencji
Mając na uwadze wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka, resort rodziny podda wnikliwej analizie zasadność przygotowania wytycznych odnośnie sposobu i zakresu realizacji kompetencji koordynatorów rodzinnej pieczy zastępczej, zgodnie z podniesionymi uwagami.