„Dziecko w żałobie. Jak wspierać dzieci i nastolatki po stracie?”. To temat wydarzenia, zorganizowanego przez Rzeczniczkę Praw Dziecka przy wsparciu merytorycznym Fundacji Panda Team im. Michałka Tarachowicza.
9 czerwca w Biurze RPD odbyła się dyskusja na temat żałoby dzieci i młodzieży po starcie bliskich. Miała przede wszystkim wymiar edukacyjny. Uczestnicy szukali odpowiedzi na pytanie, jak rozmawiać z dzieckiem po stracie.
Wsparcie po stracie
Dziecko, które doświadcza straty, mierzy się z emocjami, których często nie potrafi nazwać, zrozumieć. Zaproszeni eksperci, przedstawiciele organizacji pozarządowych, młodzież, a także decydenci mogli bliżej przyjrzeć się temu, co przeżywają młode osoby.
Dziecko traci bliskiego, kogoś kto jest dla niego całym światem i w pewnej chwili ten świat ulega gwałtownej zmianie. Ale dziecko nie potrzebuje unikania tematu. Potrzebuje bezpiecznej obecności osób wokół siebie.
Dlatego Monika Horna-Cieślak podkreśliła, że żałoba jest szczególnym momentem w życiu dziecka, w którym potrzebuje obecności mądrych dorosłych oraz szczerości.
Temat tabu. Jak go przełamać?
Filip Tarachowicz z Fundacji Panda Team podkreślił, że średnio co 26 minut dziecko w Polsce traci rodzica, a co 4 godziny – brata lub siostrę. Mimo tego, to wciąż temat tabu, stąd potrzeba rozmowy. Musi to być jednak rozmowa empatyczna, dostosowana do wieku, wolna od tabu i schematów.
Uczestnicy debaty apelowali, by mówić z dziećmi o stracie wprost, prostym językiem, bez okłamywania. Młodym trzeba pozwolić zadawać pytania, wyrażać emocje, a przede wszystkim – czuć się z tym bezpiecznie.
Potrzeba rozwiązań systemowych
Zdaniem Pauliny Piechy-Więckiewicz, podsekretarz stanu w resorcie edukacji narodowej, dorośli boją się rozmawiać z dziećmi na temat straty. Jednak same dzieci potrzebują wiedzieć, co stało się z ich bliskimi i nie chcą być okłamywane.
Podobnego zdania jest posłanka Marta Golbik. W pobliżu dziecka potrzebny jest odpowiedzialny dorosły, kompetentny i przygotowany.
Podczas dyskusji padł postulat, że sytuację dzieci w żałobie należy rozwiązać systemowo. Potrzeba specjalistycznej kadry, choć na pierwszej linii są już nauczyciele w szkołach, którzy powinni rozpoznać problem dziecka i udzielić mu pierwszej pomocy.
Ważna jest też rola, jaką mogą pełnić społecznicy oraz organizacje pozarządowe.
Anna Dereszowska podzieliła się swoją poruszającą historia. Jako mała dziewczynka nie miała możliwości pożegnania się z bliską osobą, nie otrzymała też odpowiedniego wsparcia w żałobie. Aktorka zwróciła uwagę m.in. na konieczność odświeżenia kompetencji i ponowienia szkolenia dla pedagogów, ułatwienia dostępu do pomocy psychologicznej. Istotne są też wsparcie asystenta rodzin, edukacja społeczna i otwarta rozmowa na temat żałoby najmłodszych.
Głos młodych
Obecni na sali młode osoby podzielili się swoimi doświadczeniami. Wskazywali na poczucie wykluczenia, brak zrozumienia i ocenianie ich reakcji jako przesadnych lub niewłaściwych. Uczniowie po stracie często są zostawiani sami sobie. Gorsze stopnie, zmiana zachowania oraz wycofanie są bagatelizowane, zamiast być traktowane jako sygnał wołania o pomoc.
Młodzi z nadzieją wypowiadali się o procedowanym projekcie ustawy, który przewiduje wsparcie psychologiczne dla osób poniżej 18. roku życia.
Dziecko w żałobie. Wsparcie Fundacji Panda Team
Fundacja Panda Team im. Michałka Tarachowicza prowadzi program wsparcia psychologicznego dzieci i młodzieży w żałobie. Obejmuje on zajęcia grupowe, konsultacje indywidualne z psychologiem dziecięcym, zajęcia psychoedukacyjne dla rodziców oraz szkolenia dla nauczycieli. Fundacja uruchomiła również stronę www.dzieckowzalobie.pl
