Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała o przeciwdziałanie praktyce uzależniania udziału dziecka w obozie lub kolonii od udzielenia zgody na rozpowszechnianie jego wizerunku.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 11 czerwca do resortu edukacji przekazała, że Biuro RPD regularnie otrzymuje sygnały od rodziców i opiekunów dzieci z prośbą o interwencję, gdy formularze zgłoszeniowe na letni lub zimowy wypoczynek zawierają pole „zgoda na publikację wizerunku”, a jego niezaznaczenie uniemożliwia zarejestrowanie dziecka na wyjazd.
Naruszenia RODO
– Praktyki te naruszają prawo dziecka do prywatności, budząc moje poważne wątpliwości co do zgodności z przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE – napisała RPD.
Ochrona wizerunku a umowa
Zdaniem Rzeczniczki, zgoda opiekunów prawnych na utrwalanie, a następnie wykorzystywanie wizerunku dzieci przez organizatorów wypoczynku letniego lub zimowego musi spełniać kryteria art. 4 pkt 11 i art. 7 RODO dotyczące dobrowolności, konkretności, świadomego charakteru i jednoznaczności.
Przy ocenie dobrowolności zgody należy brać pod uwagę to, czy wykonanie umowy lub świadczenie usługi jest w jakikolwiek sposób uzależnione od jej udzielenia. W przypadku umowy na organizację wypoczynku dziecka, zakres świadczeń – obejmujący m.in. rekrutację, transport czy wyżywienie – nie wymaga publicznego utrwalania ani rozpowszechniania wizerunku uczestników.
Publikacja zdjęć i filmów z udziałem dzieci służy wyłącznie celom promocyjno-marketingowym lub archiwalnym organizatora wyjazdu, a więc nie może być kwalifikowana jako niezbędna do wykonania umowy.
Odmowa bez konsekwencji
Rzeczniczka zwraca uwagę na Europejska Rada Ochrony Danych. W wytycznych 05/2020 dotyczących pojęcia zgody podkreśla ona, że żądanie zgody wykraczającej poza niezbędne minimum pozbawia osobę, której dane dotyczą, realnej swobody wyboru. W przypadku małoletnich, którzy znajdują się w pozycji słabszej, ryzyko to jest szczególnie wyraźne.
Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku dziecka podczas wyjazdu musi być wyraźnie odrębna, opcjonalna i możliwa do wycofania w dowolnym momencie bez negatywnych konsekwencji dla dziecka.
Dlatego RPD zwróciła się do MEN o przygotowanie we współpracy z kuratoriami oświaty wytycznych dla wszystkich organizatorów wypoczynku, których celem będzie zwrócenie uwagi na zagadnienie publikacji wizerunku dzieci oraz podkreślenie, że odmowa wyrażenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku dziecka nie może stanowić warunku uczestnictwa dziecka w wyjeździe.
RPD poprosiła również o opracowanie materiałów informacyjnych dla rodziców.