Edukacja medialna jest już stałym elementem kształcenia ogólnego – odpowiada Rzeczniczce Praw Dziecka resort edukacji.
RPD apeluje w sprawie edukacji medialnej
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 23 kwietnia do Ministerstwa Edukacji Narodowej zwróciła uwagę na potrzebę opracowania programu systemowej edukacji medialnej dzieci i młodzieży.
– Cyfryzacja daje ogromne szanse i możliwości, ale niesie też ze sobą poważne wyzwania, szczególnie dla dzieci i młodzieży. Dziś obserwujemy młodych, którzy codziennie przez wiele godzin korzystają z internetu, w tym z mediów społecznościowych, ale często robią to w sposób bezrefleksyjny, co niesie ze sobą liczne konsekwencje – podkreśliła Monika Horna-Cieślak w piśmie z 23 kwietnia do MEN.
Zdaniem RPD, rozwijanie kompetencji medialnych młodych ludzi, szczególnie narażonych na wpływ nowych mediów, powinno stać się priorytetem dla edukacji cyfrowej dzieci i młodzieży.
Monika Horna-Cieślak zwróciła uwagę, że dzieci z rodzin o niższym statusie materialnym często mają gorszy dostęp do technologii oraz ograniczoną pomoc dorosłych.
Nie można też pominąć kwestii kompetencji związanej ze sztuczną inteligencją. Dzieciom należy wyjaśnić, jak działa AI, jaki wpływ wywiera na codzienność oraz jakie niesie ze sobą szanse i zagrożenia.
Odpowiedź MEN
Resort w odpowiedzi z 18 czerwca na apel RPD odpowiedział, że edukacja medialna jest już stałym i integralnym elementem kształcenia ogólnego. Obowiązkowe cele kształcenia i treści nauczania określa podstawa programowa.
Według MEN, najważniejsze umiejętności rozwijane w ramach kształcenia ogólnego w szkole podstawowej to m. in.: sprawne komunikowanie się w języku polskim i w językach obcych oraz poszukiwanie, krytyczna analiza oraz wykorzystanie informacji z różnych źródeł.
Szkoła ma przygotowywać do świadomych i odpowiedzialnych wyborów w trakcie korzystania z zasobów dostępnych w Internecie, krytycznej analizy informacji i bezpiecznego poruszania się w przestrzeni cyfrowej.
Zagadnienia z zakresu edukacji medialnej uwzględnia w szczególności podstawa programowa przedmiotów: języka polskiego, informatyki, języka obcego nowożytnego, plastyki, muzyki, historii sztuki.
Resort wskazał, że uczeń przestrzegając praw i zasad bezpieczeństwa posługuje się technologią zgodnie z przyjętymi zasadami i prawem. Respektuje prawo do prywatności danych i informacji oraz prawo do własności intelektualnej. Na lekcjach języka polskiego uczniowie kształcą umiejętności rozumienia roli mediów oraz ich wpływu na zachowania i postawy ludzi, a także krytycznego odbioru przekazów medialnych oraz świadomego korzystania z nich.
Z kolei lekcje plastyki wprowadzają uczniów w zakres sztuk o charakterze multimedialnym i ekspresję twórczą w oparciu o współczesne narzędzia komunikacji wizualnej.
Edukacja obywatelska
Resort wskazał, że nowy przedmiot edukacja obywatelska, realizowany od 1 września 2025 r. w liceum ogólnokształcącym i technikum oraz branżowej szkole I stopnia będzie rozwijał u uczniów m.in. umiejętności poszukiwania, weryfikowania i analizowania informacji na tematy społeczne i polityczne. Będzie uczył też określania własnego zdania na podstawie danych, wartości, potrzeb, jego wyrażanie i uzasadnianie oraz prowadzenia z szacunkiem dla innych dialogu w kwestiach spornych.
Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji
MEN zwrócił też uwagę na kluczowy dokument strategiczny określający kierunki cyfrowej transformacji polskiej oświaty – Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji („PCTE”), przyjęta przez rząd we wrześniu. PCTE jako jeden z dziesięciu obszarów działań i interwencji wskazuje nowe technologie, w tym sztuczną inteligencję w szkole. Kluczowe dla stosowania sztucznej inteligencji w praktyce jest stworzenie odpowiedniego środowiska cyfrowego w szkole, złożonego z wielu elementów składowych, takich jak sprzęt IT czy oprogramowanie.
Nowa podstawa programowa
Ministerstwo wskazało, że we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym, prowadzi prace analityczne i badawcze, które są nakierowane na przygotowanie systemowej zmiany podstaw programowych kształcenia ogólnego.
Nowa podstawa programowa będzie przewidywała m.in. moduły tematyczne poświęcone konkretnym zjawiskom, które ze swojej natury mają interdyscyplinarny charakter – jednym z takich modułów będzie moduł medialny.
Szkolenia dla nauczycieli
Z kolei w ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich w 2025 r. i w kolejnych latach będą prowadzone szkolenia dla nauczycieli z zakresu umiejętności cyfrowych.
Planowane jest przeszkolenie ponad 85 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania.