Ministra Edukacji odpowiedziała na wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka i Jana Gawrońskiego, eksperta – społecznego zastępcy RPD w sprawie stosowania punktowej oceny zachowania.
Punkty z zachowania
Zdaniem Moniki Horna-Cieślak i Jana Gawrońskiego, unormowana w statucie szkoły możliwość przyznawania przez nauczycieli punktów z zachowania oprócz tego, że narusza prawo wychowawcy do ustalenia klasyfikacyjnej oceny zachowania, to bezprawnie poszerza określone ustawą kompetencje innych nauczycieli.
W piśmie z 23 kwietnia wskazano także, że punktowe systemy oceny zachowania często naruszają prawo ocenianego ucznia do wyrażenia opinii o klasyfikacyjnej ocenie zachowania. Mogą też naruszać prawa uczniów z niepełnosprawnościami oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których przewidziane są oceny opisowe.
Zwrócono również uwagę na sygnały o nieprawidłowościach i uznaniowości przy stosowaniu przez szkoły kryteriów oceny zachowania opartych o punkty dodatnie i ujemne.
Statut szkoły
– Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły – wskazała w odpowiedzi z 18 czerwca Barbara Nowacka, Ministra Edukacji. – Oznacza to, że szkoła w sposób autonomiczny określa własny katalog kryteriów branych pod uwagę przy ocenianiu zachowania oraz własny sposób ustalania śródrocznych i rocznych ocen zachowania i zapisuje je w swoim statucie. Natomiast wychowawca oddziału jest obowiązany poinformować uczniów i ich rodziców o przyjętych w szkole sposobach oceniania wewnątrzszkolnego – podkreśliła ministra.
Śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne
MEN wskazuje tez, że zgodnie z art. 44h ust. 1 ww. ustawy śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne zachowania ustala wychowawca oddziału po zasięgnięciu opinii nauczycieli, uczniów danego oddziału oraz ocenianego ucznia. Oznacza to, że nauczyciele przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania biorą pod uwagę ww. obszary określone w rozporządzeniu oraz kryteria zawarte w statucie szkoły, opinię innych nauczycieli, uczniów danego oddziału oraz ocenianego ucznia i stosują przyjęty w szkole sposób oceniania zachowania.
Decyzja wychowawcy
– Jednak ostatecznie to wychowawca oddziału decyduje o tym, jaką ocenę zachowania otrzyma uczeń. W taki sposób rozumiany i stosowany punktowy system oceniania zachowania (jako pomocniczy dla wychowawcy) – nie jest, w mojej opinii, sprzeczny z przepisami oświatowymi dotyczącymi zasad oceniania zachowania – podkreśliła Ministra Edukacji.
Barbara Nowacka przypomniała również, że działające w szkole społeczne organy, jak samorząd uczniowski i rada rodziców, mogą składać do dyrektora szkoły wszelkie wnioski dotyczące spraw szkoły, w tym także w kwestii zmiany sposobu oceniania zachowania. Szkoła, ustalając kryteria oceniania zachowania, powinna zwrócić szczególną uwagę na to, aby nie były one dla nikogo dyskryminujące lub niesprawiedliwe (np. kryterium 100 proc. frekwencji może być postrzegane jako niesprawiedliwe przez uczniów, którzy borykają się z długotrwałymi problemami zdrowotnymi).
Ocena a liczba punktów
Ministra Edukacji przychyliła się do stanowiska, że praktyka stosowania systemu oceniania zachowania, w którym ocena klasyfikacyjna zachowania zależy od liczby punktów, jaką uczeń zdobędzie w ciągu całego roku szkolnego (bez możliwości podwyższania przewidywanej rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania i bez zachowania zasady, iż to wychowawca ostatecznie ustala tę ocenę – biorąc pod uwagę różne czynniki w sposób indywidualny dla każdego ucznia, w tym np. poprawę zachowania ucznia na przestrzeni roku) – nie spełnia zasad oceniania zachowania określonych w przepisach oświatowych.