Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła opinię w sprawie nauczania etyki i religii w szkołach. Stanowisko Rzeczniczki zostało odczytane i omówione podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu na rzecz Katolickiej Nauki Społecznej w dniu 9 lipca 2025 r.
Wolność sumienia i religii
W piśmie do przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu na rzecz Katolickiej Nauki Społecznej, Monika Horna-Cieślak wskazała, iż art. 53 Konstytucji stanowi, że każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii. Wolność religii obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie.
Co bardzo istotne, rodzice mają prawo do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania.
W sprawie religii powinni wypowiedzieć się uczniowie
Rzeczniczka podkreśliła, że podczas prac legislacyjnych nad zmianą sposobu nauczania etyki i religii nie przeprowadzono wystarczających konsultacji ze środowiskiem dzieci i młodzieży, w których mogliby oni zająć stanowisko w kwestii tak istotnej, jak prawo do wychowania i nauczania moralnego i religijnego w ich życiu. Art. 72 ust. 3 Konstytucji wskazuje, że w toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.
Liczba godzin lekcji religii
– Z informacji, które wpływały do Biura Rzecznika Praw Dziecka wynika, iż niezrozumienie budzi różnica w wymiarze zajęć w przedszkolach i w szkołach. Nauka religii w przedszkolach będzie odbywała się w wymiarze dwóch zajęć przedszkolnych tygodniowo, tj. w takim wymiarze, jak dotychczas. Jednocześnie przewiduje się, że w szkołach nauka religii będzie odbywała się w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo, a nie jak wcześniej w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych. Przy czym przed zmianami prawnymi liczba godzin lekcji religii mogła być zmniejszona za zgodą biskupa diecezjalnego Kościoła Katolickiego albo władz zwierzchnich pozostałych kościołów i innych związków wyznaniowych – napisała Rzeczniczka.
RPD zasygnalizowała, że wprowadzenie nowych regulacji prawnych budzi wątpliwości w zakresie zapewnienia ochrony praw nauczycieli religii i etyki. Stowarzyszenie Katechetów Świeckich wskazuje, że według ich szacunków do września w wyniku zmian w organizacji nauczania religii kilkanaście tysięcy katechetów straci pracę, a znaczna ich część będzie miała drastycznie ograniczony wymiar zatrudnienia.