Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do resortu rodziny w sprawie możliwości wycofania deklaracji do Konwencji o prawach dziecka. Wskazała, że dodatkowe ograniczenie praw dziecka zaznaczone przez Polskę w dokumentach końcowych nie jest konieczne.
Niejednoznaczność w interpretacji
– Jestem przekonana, że dodatkowe ograniczenie praw dziecka zaznaczone przez Polskę w deklaracjach końcowych nie jest konieczne. Odwołanie do kryteriów zgodności z polskimi zwyczajami, tradycją lub moralnością może prowadzić do niejednoznaczności w interpretacji praw dziecka. Podkreślam również, że każda zmiana, która wzmacniałaby i precyzowała ochronę praw dzieci jest nie tylko wskazana, ale wręcz konieczna w obliczu rosnącej liczby współczesnych wyzwań – napisała Monika Horna-Cieślak 27 lipca do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ponad 30 lat Konwencji o prawach dziecka w Polsce
Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka, upływ ponad trzydziestu lat od chwili związania się przez Polskę Konwencją o prawach dziecka, jak również zmiany społeczne i pokoleniowe, które nastąpiły w tym okresie, wymuszają wnikliwą analizę – czy Polska w pełni realizuje prawa małoletnich określone w Konwencji.
Dwie deklaracje
RPD wskazała, że pierwsza z deklaracji stanowi, iż dziecko wykonuje swoje prawa określone w Konwencji, w szczególności prawa określone w artykułach od 12 do 16, z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodziną.
W ocenie Rzeczniczki treść tej deklaracji prowadzi do zawężenia gwarancji ochrony praw dziecka. Z przepisów wynika wprost, że zarówno na gruncie krajowym jak i międzynarodowym, prawo do wychowania dzieci w zgodzie z przekonaniami rodziców nie ma absolutnego charakteru.
Druga deklaracja końcowa zgłoszona przez Polskę do Konwencji dotyczy artykułu 24 ust. 2 lit. f Konwencji. Ustęp 1 artykułu gwarantuje prawo dziecka do jak najwyższego poziomu zdrowia. Przepis ust. 2 lit. f wskazuje zaś na obowiązek dążenia przez państwa – strony do pełnej realizacji tego prawa. W szczególności: podjęcia niezbędnych kroków ukierunkowanych na rozwój profilaktycznej opieki zdrowotnej, poradnictwa dla rodziców oraz wychowania i usług w zakresie planowania rodziny.
Polska zadeklarowała, że poradnictwo dla rodziców oraz wychowanie w zakresie planowania rodziny powinno pozostawać w zgodzie z zasadami moralności. Tymczasem – jak wskazuje RPD – regulacje związane z prawem do ochrony zdrowia łączą się nierozerwalnie z prawem do życia. Postanowienia Konwencji chroniące prawo dziecka do życia i zdrowia nie przewidują możliwości limitacji tych gwarancji. Ich bezwzględny charakter wskazuje, że konsekwentna ochrona życia i zdrowia nie tylko nie stanowi zagrożenia dla innych wartości, ale również nie może być ograniczana.
Wzmocnienie ochrony
Na potrzebę wycofania obu deklaracji wskazał kilkukrotnie Komitet Praw Dziecka w toku cyklu sprawozdawczego dotyczącego Polski.
Również Polski Komitet Narodowy UNICEF w 2008 r. zwrócił się do MEN z prośbą o informację na temat stanowiska w sprawie możliwości wycofania zastrzeżeń i deklaracji do Konwencji o prawach dziecka.
Zdaniem RPD, wycofanie deklaracji będzie stanowić ważny krok w kierunku wzmocnienia ochrony praw dzieci w Polsce oraz dostosowania krajowej legislacji do międzynarodowych zobowiązań.