Rzeczniczka Praw Dziecka wielokrotnie zwracała się do Ministerstwa Sprawiedliwości o podjęcie działań zmierzających do wznowienia działalności Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie w kontekście przyjmowania zleceń od sądów w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz w sprawach małżeńskich. MS mówi o problemach kadrowych i lokalowych.
RPD pyta o przyszłość Instytutu
– Ponownie zwracam się z prośbą o przekazanie informacji o podjętych działaniach, zmierzających do wznowienie działalności Zakładu Psychologii Sądowej Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie w zakresie przyjmowania zleceń od sądów w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz w sprawach małżeńskich – wskazała w piśmie do MS z 14 maja 2025 r. Monika Horna-Cieślak.
A w korespondencji z 19 lipca dodała, że jednym z czynników determinujących sprawność i trafność podejmowania decyzji w sprawach rodzinnych jest istnienie wyspecjalizowanej bazy podmiotów świadczących usługi opiniowania na potrzeby prowadzonych spraw sądowych.
Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości
Uzasadnieniem wydania Zarządzenia z 13 stycznia 2023 r. w sprawie zawieszenia przyjmowania do opiniowania określonego typu spraw zlecanych przez sądy, prokuratury, policję oraz inne podmioty uprawnione do prowadzenia na podstawie ustaw postępowań, w toku których dopuszczany jest dowód z opinii biegłego przez Zakład Psychologii Sądowej Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dr Jana Sehna w Krakowie (IES) był znaczny wzrost liczby spraw przyjęty do zaopiniowania. Dodatkowo na możliwość wykonania opinii wpływają ograniczone możliwości lokalowe oraz poziom obsady kadrowej. Brak reakcji skutkowałby blokowaniem na wiele miesięcy postępowań sądowych – czytamy w odpowiedzi z 1 sierpnia 2025 r. przesłanej przez resort sprawiedliwości.
Odpowiedź na pismo RPD w sprawie opinii wydawanych przez IES w Krakowie
Zawieszenie dotyczy przyjmowania spraw dotyczących: ustalenia warunków opieki nad dzieckiem, w tym w sytuacji rozstania rodziców, wskazania głównego opiekuna, określenia optymalnego charakteru kontaktów małoletniego z opiekunami, ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej, rodzin zastępczych i adopcyjnych.
Potrzeba reformy
Niestety, przyznaje MS, nie uległa zwiększeniu powierzchnia biurowa wykorzystywana do pracy biegłych nad sporządzeniem opinii. Natomiast liczba pracowników Zakładu Psychologii Sądowej utrzymuje się na tym samym poziomie 8 osób (7,5 etatu).
MS wskazało, że Instytut nie jest jedyną instytucją wykonującą takie badania. Prowadzą ją również działające w ramach sądów okręgowych Opiniodawcze Zespoły Sądowe Specjalistów. W kraju jest ich 44.
Ministerstwo Sprawiedliwości przyznało, że dostrzega problem w obszarze wydawania opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, dlatego podjęło działania mające usprawnić ten proces. I tak działająca przy MS Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego opracowała Założenia do reformy funkcjonowania OZSS, których celem jest zwiększenie efektywności ich działania oraz zapewnienie najwyższego standardu opiniowania w sprawach rodzinnych, opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich. Ministerstwo, jak czytamy w odpowiedzi, pracuje obecnie nad przeprowadzeniem wspomnianej reformy.