Monika Horna-Cieślak przedstawiła 7 sierpnia 2025 r. w Senacie informację o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2024 wraz z uwagami o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce.
W wystąpieniu Rzeczniczka Praw Dziecka przypomniała, że rok 2024 był czasem bardzo wytężonej pracy na rzecz tego, by dzieci w Polsce były bezpieczne, a ich prawa przestrzegane.
Wzrost wpływu spraw
Pierwszy raz w historii urzędu odnotowano ogromny wzrost wpływu korespondencji kierowanej do Rzeczniczki Praw Dziecka ze strony obywatelek, obywateli, a także przede wszystkim samych dzieci.
W latach 2020–2023 wpływ takich pism do Biura RPD oscylował na poziomie ok. 40 tys. W roku 2024 (63 411 spraw) odnotowano wzrost aż o prawie 50 proc. w porównaniu do roku 2023 (42 429 spraw).
Monika Horna-Cieślak podkreśliła, że Biuro RPD zwiększyło aktywność, jeżeli chodzi o pracę polegającą na kontakcie z obywatelami, z instytucjami, a także w zakresie udziału w różnych wydarzeniach. W tym zakresie nastąpił wzrost aktywności o 60 proc. W 2024 r. RPD przystąpiła do ponad tysiąca postępowań sądowych. To o 23 proc. więcej niż w roku 2023. W tym samym roku przygotowano także 76 wystąpień generalnych (w roku 2023 było ich 27, co daje 181 proc. wzrost).
Inicjatywa ustawodawcza
W 2024 r. Rzeczniczka Praw Dziecka cztery razy prosiła o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w określonym zakresie. Pierwszy akt prawny, który został skierowany do Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczył projektu ustawy w zakresie lokalnej analizy śmierci dziecka. Kolejny projekt dotyczył właściwości nadzoru kuratorskiego w przypadku zmiany miejsca zamieszkania rodziny objętej nadzorem. Na bardzo zaawansowanym poziomie prac jest projekt dotyczący przeciwdziałania bezdomności dzieci i młodzieży.
Ostatni projekt – już jako ustawa dotycząca możliwości samodzielnego skorzystania młodych ludzi z dostępu do psychologa – został skierowany przez Pana Prezydenta Andrzeja Dudę do Trybunału Konstytucyjnego.
Partycypacja młodych
Monika Horna-Cieślak przypomniała, że bardzo ważnym aspektem jej działalności i kadencji jest wspieranie partycypacji młodych osób. Czyli takie myślenie, przekonanie i działanie, że kiedy są podejmowane decyzje dotyczące dzieci, to dzieci należy wysłuchać, dać im przestrzeń, by mogły zabrać głos.
W 2024 r. RPD powołała eksperta – społecznego zastępcę Rzecznika Praw Dziecka, Jana Gawrońskiego. W swoich działaniach zwraca uwagę na sytuację wszystkich dzieci, także z niepełnosprawnościami, wykluczonych. Powołana została także Rada Dzieci i Młodzieży przy RPD, czyli organ opiniodawczo-doradczy. Dzieci, które zasiadają w Radzie, opiniują m.in. przyznanie Odznaki Honorowej za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka.
Pierwszy raz w historii urzędu w 2024 r. odbył się także Kongres Dzieci i Młodzieży. To wydarzenie było organizowane przez młode osoby i to one decydowały, kogo chcą zaprosić, z kim porozmawiać, jakie tematy poruszyć.
Dziecięcy Telefon Zaufania 800 12 12 12
Monika Horna-Cieślak przypomniała, że bardzo ważną działalnością Rzeczniczki Praw Dziecka jest funkcjonowanie Dziecięcego Telefonu Zaufania 800 12 12 12. Wskazała, że w 2024 r. odnotowano wzrost kontaktu z młodymi osobami. Czatów i rozmów w 2024 r. było 62 182. W roku poprzednim takich rozmów i czatów było 49 572. To wzrost o 25 proc.
W DTZ podejmowano również działania, które ratują życie i zdrowie dziecka. Takich spraw było w roku 2024 – 1640. W porównaniu do roku 2023 (858 interwencji) nastąpił wzrost działań o prawie 100 proc.
Rzeczniczka Praw Dziecka podziękowała pracownikom Biura RPD za ich ciężką pracę. Następnie odpowiadała na szczegółowe pytania senatorek i senatorów.