Rzeczniczka Praw Dziecka z uwagą analizuje prace nad zmianami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady. Sformułowania proponowane w procesie nowelizacyjnym powinny mieć jednak bardziej jednoznaczny, ścisły charakter – przekazała Monika Horna-Cieślak Ministerstwu Sprawiedliwości.
Rzeczniczka Praw Dziecka przekazała swoje stanowisko Ministerstwu Sprawiedliwości 11 sierpnia 2025 r.
Kierunek zmian
Rzeczniczka Praw Dziecka z zadowoleniem przyjęła informację o pracach nad zmianą Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępującej decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW. – Każda zmiana prowadząca do wzmocnienia ochrony pokrzywdzonych przestępstwami jest zmianą pożądaną – podkreśliła Monika Horna-Cieślak.
Pismo RPD do Ministerstwa Sprawiedliwości
Jednak, zdaniem RPD, sformułowania proponowane w procesie nowelizacyjnym są miękkie, mało konkretne. To raczej ogólne zalecenia niż konkretne rozwiązania możliwe do wdrożenia. Rozważenia wymaga, czy w przypadku podmiotów wrażliwych, jakimi są dzieci, rozwiązania nie powinny mieć charakteru ścisłego, jednoznacznego. Po to, by uniknąć wątpliwości we wprowadzaniu ich w życie i zapewnić harmonizację rozwiązań we wszystkich państwach członkowskich.
Stanowisko RPD
Za w pełni pożądane, z perspektywy RPD, uznać należy wprowadzenie do preambuły Dyrektywy proponowanego przez PE fragmentu o treści: „Państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia ofiarom pomocy, wsparcia i ochrony z uwzględnieniem ich płci, traumy, podejście uwzględniające niepełnosprawność i potrzeby dzieci. Państwa członkowskie powinny przyjąć podejście międzysektorowe przy wdrażaniu dyrektywy 2012/29/UE, aby zaspokoić szczególne potrzeby ofiar dyskryminacji wielokrotnej”. Dla Rzeczniczki oczywistym jest, że Dyrektywa ma charakter ogólny, powszechny i powinna zostać sformułowana w sposób możliwie inkluzywny. Dzieci należą jednak do szczególnie wrażliwych grup pokrzywdzonych i zadbanie o ich potrzeby, dostosowanie reakcji do ich właściwości psychofizycznych, uznać należy za kluczowe z perspektywy stworzenia adekwatnego systemu wsparcia. Stąd też dobrze byłoby, gdyby właśnie ta grupa docelowa została wymieniona wyraźnie i wprost już w preambule.
Rzeczniczkę cieszy propozycja, zgodnie z którą: „W przypadku, gdy dzieci zwracają się do właściwych organów w celu zgłoszenia przestępstw, państwa członkowskie zapewniają, aby procedury zgłaszania były bezpieczne, przeprowadzane w sposób poufny, zgodnie z prawem krajowym, były zaprojektowane i dostępne w sposób przyjazny dla dzieci oraz wykorzystywały język dostosowany do ich wieku i dojrzałości.
Szkolenia i wrażliwość na potrzeby dzieci
Ważna i wymagająca wprowadzenia jest też m.in. propozycja, że „Państwa członkowskie zapewniają, aby funkcjonariusze, którzy mogą mieć kontakt z ofiarami, tacy jak funkcjonariusze policji i pracownicy sądów, odbyli zarówno szkolenia ogólne, jak i specjalistyczne na poziomie odpowiednim do ich kontaktu z ofiarami, w celu zwiększenia ich świadomości potrzeb ofiar, uniknięcia wtórnej wiktymizacji oraz umożliwienia im postępowania z ofiarami w sposób bezstronny, pełen szacunku, niedyskryminujący i profesjonalny, a także w przypadku gdy w stosownych przypadkach również w sposób uwzględniający traumę, płeć, niepełnosprawność i potrzeby dzieci. Należy zapewnić specjalistyczne szkolenia dotyczące ofiar cyberprzestępczości”. Kluczowa jest także propozycja, iż „Bez uszczerbku dla niezależności zawodów prawniczych państwa członkowskie zalecają, aby osoby odpowiedzialne za kształcenie prawników zapewniły im zarówno kształcenie ogólne, jak i specjalistyczne w celu zwiększenia świadomości prawników na potrzeby ofiar oraz traktowania ofiar w sposób uwzględniający traumę, płeć, niepełnosprawność i potrzeby dzieci”.
Rzeczniczka Praw Dziecka zapewniła o gotowości Biura RPD w zakresie prac nad doprecyzowaniem rozwiązań.