O szczególną uwagę w podejmowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracach legislacyjnych dotyczących funkcjonowania systemu opieki społecznej i grupy zawodowej pracowników socjalnych zaapelowała Rzeczniczka Praw Dziecka.
– Na pracowników socjalnych nałożony jest szeroki wachlarz zadań, co jednocześnie pozwala na podejmowanie przez nich kompleksowych działań zmierzających do ustabilizowania sytuacji rodziny, zaś z drugiej strony – stanowi podstawę ogromnej odpowiedzialności i obciążenia psychicznego w związku z wykonywaną pracą – wskazała w piśmie z 19 sierpnia 2025 r. Monika Horna-Cieślak.
Odpowiedzialność pracowników socjalnych
Rzeczniczka Praw Dziecka przypomniała, że na barkach pracowników socjalnych spoczywa wiele odpowiedzialnych i wymagających zadań. Jednocześnie profesjonalizm wymaga od nich, by przy wykonywaniu zadań kierowali się zasadami etyki zawodowej, jak również zasadą dobra osób i rodzin, którym służą. Pracownicy socjalni powinni przeciwdziałać praktykom niehumanitarnym i dyskryminującym osobę, rodzinę lub grupę, a także udzielać zainteresowanym pełnej informacji o przysługujących im świadczeniach i formach pomocy. Nie może także umknąć uwadze, że pracownicy socjalni zobowiązani są podnosić swoje kwalifikacje zawodowe poprzez samokształcenie i udział w szkoleniach.
– Ponadto pracownicy socjalni często wykonują swoje zadania z narażeniem życia i zdrowia. Niekiedy bowiem spotykają się z agresją ze strony podopiecznych, zarówno w ramach wykonywania pracy w ośrodku pomocy społecznej, jak też podczas realizacji obowiązków w środowisku – wskazała Rzeczniczka Praw Dziecka.
Wyzwania w pracy
Informacje o trudnościach w obszarze efektywnej pracy z rodzinami do Biura RPD przekazała Federacja Związkowa Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej. Wynikało z nich, że pracownicy socjalni systematycznie obciążani są nowymi zadaniami, które nie są związane z ich kompetencjami. Prowadzą ok. 70 rodzin, a w wielu gminach nie jest przestrzegany lub omijany ustawowy wskaźnik zatrudnienia pracowników socjalnych przypadających na liczbę mieszkańców lub liczbę rodzin objętych pomocą. Bolączką w zakresie doskonalenia zawodowego jest brak dostępności do specjalistycznych, pogłębionych i bezpłatnych szkoleń, superwizji oraz nowych i adekwatnych do aktualnych potrzeb – specjalizacji zawodowych.
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Rodziny w odpowiedzi na zapytanie Rzeczniczki Praw Dziecka dotyczące problemów społecznych oraz głównych obszarów problemowych, z którymi zmagają się asystenci rodziny wskazało, że postępująca fluktuacja kadr jest związana m.in. z dalekimi od oczekiwanych warunkami pracy.
Analiza rozwiązań prawnych
Rzeczniczka Praw Dziecka podkreśliła w piśmie do MRPiPS, że ogrom pracy wykonywanej przez pracowników socjalnych wymaga wnikliwej analizy i docenienia poprzez wprowadzenie adekwatnych do ich sytuacji rozwiązań prawnych.
Podniosła też, że zmiany legislacyjne mogą stać się podstawą do zbudowania atrakcyjnego wizerunku tej grupy zawodowej, co w konsekwencji może doprowadzić do zwiększenia liczby pracowników socjalnych i odciążenia tych, którzy tę pracę już wykonują.