Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała do resortów edukacji oraz rodziny w sprawie zjawiska ograniczania zgody na urlopowanie wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych.
Konieczne wytyczne
Do Biura Rzeczniczki Praw Dziecka wpłynęły sprawy sygnalizowane przez młodzieżowe ośrodki wychowawcze, które wskazały na problemy z uzyskaniem zgody na urlopowanie ich wychowanków do placówek opiekuńczo – wychowawczych na okres wakacji letnich.
– Wobec małoletnich będących podopiecznymi placówek opiekuńczo – wychowawczych nie jest wyrażana zgoda lub wyrażana jest w bardzo ograniczonym zakresie czasowym. Sytuacja ta budzi niepokój Rzeczniczki Praw Dziecka z uwagi na naruszenie prawa dzieci do odpoczynku – napisała Monika Horna-Cieślak w piśmie z 23 sierpnia 2025 r. do Ministerstwa Edukacji oraz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Rzeczniczka zwróciła się o podjęcie międzyresortowych działań zmierzających do wypracowania wytycznych dot. urlopowania małoletnich z młodzieżowych ośrodków wychowawczych do placówek opiekuńczo – wychowawczych w oparciu o zasady dobra dziecka rozumiane jako troska o jego rozwój, poczucie bezpieczeństwa oraz przynależność.
W trosce o zdrowie młodzieży
Zdaniem Rzeczniczki urlopowanie wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego (MOW) do placówki opiekuńczo – wychowawczej ma wymiar wychowawczo – terapeutyczny. Odmowa urlopowania, mimo zgody sądu i gotowości ze strony MOW, wywołuje szereg negatywnych skutków, wśród których należy wskazać m.in. demotywację wychowanków do dalszej pracy nad sobą, wzmacnianie poczucia odrzucenia czy zaburzenie spójności procesu wychowawczo – resocjalizacyjnego.
Rzeczniczka zwróciła uwagę, że powoływanie się przez placówkę na trudności organizacyjne i potencjalne problemy wychowawcze powinno być rozumiane jako uchylanie się od obowiązków względem dzieci.
Placówka opiekuńczo – wychowawcza jest formą pieczy zastępczej, z którą dziecko jest związane. Czas trwania urlopu powinien być również każdorazowo dostosowany do indywidualnej sytuacji wychowanka, jego postępów w resocjalizacji oraz oceny ryzyka powrotu do środowiska rodzinnego (placówki opiekuńczo-wychowawczej).
Ważne porozumienie
Zdaniem RPD, decyzje w zakresie urlopowania wychowanków powinny być podejmowane z rozwagą, a brak jasnych zasad współpracy między dyrektorem MOW i dyrektorem placówki opiekuńczo-wychowawczej często prowadzi do nieporozumień i konfliktów, które ostatecznie odbijają się na wychowanku. Dlatego też ważne jest porozumienie, które nie tylko usprawniłoby proces decyzyjny, ale również zwiększyłoby poczucie bezpieczeństwa wszystkich zaangażowanych stron – w tym samego wychowanka. Porozumienie powinno opierać się na wzajemnym zaufaniu, otwartej komunikacji oraz wspólnym celu, jakim jest zapewnienie dziecku bezpieczeństwa i ciągłości procesu wychowawczego.
Wystąpienie generalne do MZ i MRPiPS w sprawie urlopowania wychowanków MOW