Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do resortu rodziny o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w celu umożliwienia dzieciom rodziców z niepełnosprawnością otrzymania po ich śmierci renty socjalnej rodzinnej lub innego świadczenia uzupełniającego.
– Obecny stan prawny, nie przewiduje takiej możliwości, ponieważ renta socjalna jest świadczeniem nieskładkowym i indywidualnym, wygasającym z chwilą śmierci osoby uprawnionej. W związku z tym dzieci, których jedynym opiekunem był rodzic z niepełnosprawnością pobierający rentę socjalną, pozostają bez jakiejkolwiek formy zabezpieczenia socjalnego po jego śmierci – napisała 27 sierpnia 2025 r. Monika Horna-Cieślak do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
RPD zwróciła się również do resortu o wprowadzenie procedur interwencyjnych zobowiązujących ośrodki pomocy społecznej lub powiatowe centra pomocy rodzinie do automatycznego uruchamiania wsparcia w przypadku śmierci rodzica pobierającego rentę socjalną, gdy dziecko pozostaje bez opieki lub środków do życia.
Bez prawa do renty. Jest luka prawna
Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka istnieje luka prawna, która prowadzi do poważnego naruszenia zasady równości i sprawiedliwości społecznej oraz zagraża realizacji prawa dziecka do godziwych warunków socjalnych, w tym prawa do odpowiedniego poziomu życia, ochrony i opieki. Szczególnie dotkliwe są skutki tej sytuacji, gdy zmarły rodzic był osobą samodzielnie wychowującą dziecko, a drugi z opiekunów dziecka jest nieznany, pozbawiony praw rodzicielskich lub z innych przyczyn nie uczestniczy w życiu dziecka. Nie partycypuje też w kosztach jego utrzymania i wychowania.
Prawo na straży interesów dziecka
Rzeczniczka podkreśliła, że na mocy Konwencji o Prawach Dziecka – we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze – sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.
W celu zagwarantowania i popierania praw zawartych w Konwencji Państwa-Strony będą okazywały odpowiednią pomoc rodzicom oraz opiekunom prawnym w wykonywaniu przez nich obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci oraz zapewnią rozwój instytucji, zakładów i usług w zakresie opieki nad dziećmi.
Rzeczniczka przypominała, że również Konstytucja zapewnia obowiązek ochrony praw dziecka. Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej ma uwzględnić dobro rodziny, a zwłaszcza tej która jest w trudnej sytuacji społecznej i materialnej.
RPD deklaruje gotowość współpracy
Rzeczniczka apelując do resortu rodziny o przyjęcie odpowiednich dla dzieci rozwiązań socjalnych wyraziła otwartość i gotowość na współpracę w celu stworzenia jak najbardziej optymalnych rozwiązań.