Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła uwagi do projektu rozporządzenia MEN w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Osoby uprawnione do udziału w posiedzeniach
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 9 września 2025 r. do Ministerstwa Edukacji Narodowej zwróciła się o uwzględnienie zgłoszonych przez nią uwag w toku dalszych prac nad zmianami w przepisach.
Rzeczniczka wskazała m.in. na projektowany przepis, który przewiduje, iż w posiedzeniach zespołu, z głosem doradczym, mogą uczestniczyć na wniosek przewodniczącego zespołu i za zgodą rodziców dziecka lub ucznia: członek zespołu leczącego dziecko lub ucznia, osoba władająca językiem kraju pochodzenia dziecka lub ucznia, asystent międzykulturowy oraz tłumacz języka migowego.
Zdaniem Rzeczniczki wymienione osoby są kluczowe dla interesu małoletniego i trudno uznać ich udział w posiedzeniu jako fakultatywny. RPD zaapelowała, by zapewnić możliwość wnioskowania o udział tych osób przez samych rodziców i opiekunów prawnych dziecka lub też samych uczniów, gwarantując przebieg posiedzenia z pełnym i świadomym udziałem osób zainteresowanych.
Niezbędna dokumentacja
Projektowane rozporządzenie przewiduje też zapis, że wnioskodawca dołącza do wniosku o wydanie orzeczenia lub opinii dokumentację medyczną dotyczącą leczenia specjalistycznego, wyniki dotychczasowych badań psychologicznych, pedagogicznych i logopedycznych, poprzednio wydane orzeczenia lub opinie i inne dokumenty istotne dla rozpatrywanego wniosku.
Zdaniem RPD zasadnym byłby zapis, który odnosiłoby się w pełni do dokumentacji medycznej poświadczającej rozpoznanie i leczenie choroby zasadniczej – bez wskazywania na konkretną dokumentację leczenia specjalistycznego. Dla kompletnej oceny stanu zdrowia, możliwości i trudności dziecka niezbędne mogą okazać się wyniki innych badań niż te wymienione w przepisie.
Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
Rzeczniczka zgłosiła również zastrzeżenia do sformułowania: „orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się dla dzieci i uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ustawy – Prawo oświatowe.”
Zdaniem RPD mimo, że rozporządzenie jest aktem o charakterze wykonawczym, wtórnym do ustawy, to należy zwrócić uwagę na konieczność poszerzenia katalogu trudności uprawniających do uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego o zaburzenia hiperkinetyczne – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi.
Monika Horna-Cieślak apelowała w tej sprawie do MEN w zeszłym roku. Zwróciła uwagę na trudną sytuację dzieci, które borykając się z takimi trudnościami nie otrzymują w szkołach potrzebnego im wsparcia. Pomimo zapewnień, że resort przygotowuje propozycje rozwiązań dotyczących efektywnego wsparcia dzieci uwzględniając ich zróżnicowane potrzeby i możliwości, w przypadku dzieci z ADHD i ADD nie znajduje to odzwierciedlenia w zmianach aktów prawnych. Nie zabezpiecza też środków finansowych na udzielanie wsparcia celującego w indywidualne potrzeby dzieci.
RPD zaapelowała o nadanie sprawie priorytetu i podjęcie stosownej inicjatywy legislacyjnej.
Błędy w orzeczeniach
Moniak Horna-Cieślak podzieliła również uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące jakość treści wydawanej przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne dokumentacji. Poza wspomnianymi przez RPO licznymi przypadkami błędów w dokumentacji dzieci, wynikającymi m.in. z kopiowania części treści innych orzeczeń czy wskazywanie niewłaściwych danych dziecka, to zdarzają się również przypadki, w których są one niemal w całości skopiowane np. z opinii wychowawcy oddziału.
Do Minister Edukacji, stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do projektu rozporządzenia