Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o podjęcie działań mających na celu zapewnienie jednolitej praktyki w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej osobom posiadającym ograniczoną zdolność do czynności prawnych, w tym małoletnim powyżej 13. roku życia.
Rozbieżności interpretacyjne
– Brak jednoznacznych zapisów ustawowych powoduje rozbieżności interpretacyjne i niejednolite traktowanie tej grupy przez punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Może to prowadzić do wykluczenia małoletnich z dostępu do profesjonalnego wsparcia prawnego – wskazała Monika Horna-Cieślak w piśmie z 20 września 2025 r.
Wystąpienie Generalne do Ministerstwa Sprawiedliwości ws. nieodpłatnej pomocy prawnej
Rzeczniczka Praw Dziecka postuluje, by Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało wszystkim punktom nieodpłatnej pomocy prawnej jasne wytyczne, które potwierdzą uprawnienie osób z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych (w tym małoletnich powyżej 13 lat) do samodzielnego korzystania z tej pomocy.
Stanowisko RPD do projektu ustawy
W stanowisku z 29 czerwca 2025 r. dotyczącym projektu ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, Rzeczniczka Praw Dziecka podtrzymała postulat doprecyzowania art. 4 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej. Mówi o tym, by jednoznacznie wskazać, że z tej pomocy mogą korzystać także osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, czyli także małoletni.
Monika Horna-Cieślak argumentowała, że brak wyraźnego zapisu prowadzi do interpretacji wykluczających dzieci, co jest sprzeczne z międzynarodowymi standardami i prawami dziecka wynikającymi z Konwencji o Prawach Dziecka.
Dostęp małoletnich do bezpłatnej pomocy prawnej
RPD podkreśliła, że dostęp małoletnich do bezpłatnej pomocy prawnej jest niezbędny dla realizacji ich prawa do informacji, udziału w postępowaniach i ochrony praw. Obecna niejednoznaczność przepisów może prowadzić do faktycznego wykluczenia dzieci, co narusza zasady równości wobec prawa i ochrony praw dziecka gwarantowane konstytucyjnie.