Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się o doprecyzowanie trybu postępowania w sytuacji konieczności zabezpieczenia dzieci z powodu zagrożenia ich zdrowia i życia w związku z przemocą domową.
Monika Horna Cieślak skierowała 20 września 2025 r. pisma do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Ministerstwa Zdrowia. Wskazała, iż jej obawy wciąż budzi brak jasnych zasad postępowania w przypadkach, o których mowa w art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, które byłyby jednolite dla przedstawiciela każdej ze służb wymienionych w tym przepisie – tj. pracownika socjalnego, funkcjonariusza Policji, lekarza, ratownika medycznego, pielęgniarki.
Zagrożenie życia lub zdrowia dziecka
Przepis 12a ustawy stanowi, że w razie zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą domową pracownik socjalny zapewnia dziecku ochronę przez umieszczenie go u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, dającej gwarancję zapewnienia dziecku bezpieczeństwa i należytej opieki, w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub instytucjonalnej pieczy zastępczej. Decyzję o odebraniu dziecka z rodziny w razie zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą domową pracownik socjalny podejmuje wspólnie z funkcjonariuszem Policji, a także z lekarzem, ratownikiem medycznym lub pielęgniarką.
Rzeczniczka poprosiła MRPiPS, KPRM oraz MZ o wskazanie, czy podjęto już prace, które doprecyzują, z jakimi jednostkami systemu opieki zdrowotnej lub osobami wykonującymi zawód medyczny działającymi w formie indywidualnej albo grupowej praktyki, powinien współpracować pracownik socjalny.
Potrzeba jasnego trybu postępowania
RPD wskazała, że szczegółowe regulacje w zakresie procedury zabezpieczenia dzieci odnoszą się tylko do postępowania policji (rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 września 2023 r. w sprawie procedury postępowania Policji przy wykonywaniu przez pracownika socjalnego zapewnienia ochrony dziecku w razie zagrożenia jego życia lub zdrowia w związku z przemocą domową oraz podejmowaniu decyzji o zapewnieniu tej ochrony). Nie ma natomiast jasnego trybu postępowania osób wykonujących zawody medyczne w tej procedurze. W konsekwencji ośrodki pomocy społecznej na zasadzie dowolności opracowują procedury działania.
Zdaniem RPD, istnieje potrzeba doprecyzowania w akcie wykonawczym zadań zawodów medycznych biorących udział w procedurze zabezpieczenia dzieci. Nieprecyzyjność przepisu stanowi zagrożenie dla skutecznej międzysektorowej współpracy instytucji stojących na straży dobra dziecka.
Kto ma pomagać?
Zasadne wydaje się również doprecyzowanie sposobu doboru osób wykonujących zawody medyczne, które mają uczestniczyć w procedurze. Przepis art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej nie precyzuje bowiem czy lekarz, ratownik medyczny lub pielęgniarka to osoby, które wchodzą w skład zespołu interdyscyplinarnego, gdy prowadzona jest procedura Niebieskie Karty z grupy diagnostyczno-pomocowej, czy też chodzi o inne osoby.
Wcześniejszy apel RPD
Rzeczniczka Praw Dziecka o udział lekarza, ratownika medycznego lub pielęgniarki w każdej sytuacji wymagającej nagłego umieszczenia dziecka poza rodziną, nie tylko ze względu na ocenę stanu zdrowia małoletniego, ale także ze względu na fachową wiedzę i doświadczenie medyka zwracała się do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministry ds. Równości 10 lutego 2025 r.
RPD zareagowała w ten sposób na przypadki odmowy przyjęcia przez dyspozytora medycznego zlecenia interwencji, w sytuacji konieczności zabezpieczenia dzieci z powodu zagrożenia zdrowia i życia w związku z przemocą domową. Problem sygnalizowała swego czasu dyrektorka Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Bemowo w Warszawie, w piśmie do Ministerstwa Zdrowia.
Udział medyka niezbędny przy interwencji umieszczenia dziecka poza rodziną