Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła uwagę Komendanta Stołecznego Policji na zjawisko polegające na wykorzystywaniu małoletnich do żebractwa w rejonie Dworca Centralnego w Warszawie.
– Jako Rzeczniczka Praw Dziecka dostrzegam problem związany z wykorzystywaniem dzieci do żebractwa. W ostatnim czasie otrzymałam zgłoszenie, z którego wynika, że w rejonie Dworca Centralnego w Warszawie regularnie pojawiają się kobiety żebrzące z dziećmi w wózkach. Jako niepokojącą wskazano okoliczność, że dzieci te nie płaczą, nie domagają się uwagi opiekunów, są nadmiernie ciche. Nasuwa to obawy o stan psychofizyczny tych dzieci – napisała Monika Horna-Cieślak w piśmie do Komendanta Stołecznego Policji.
Związek żebractwa z handlem ludźmi
Problematyka ochrony dzieci w kontekście wykorzystywania do żebractwa od dawna leży w zainteresowaniu Rzeczniczki Praw Dziecka z uwagi na niekorzystną sytuację rozwojową tych najmłodszych, ale także pod kątem częstego związku żebractwa ze zjawiskiem handlu ludźmi.
RPD podkreśliła, że zjawisko polegające na wykorzystywaniu małoletnich do żebractwa stanowi wyzwanie wymagające zdecydowanych działań międzysektorowych na wielu poziomach, a także konieczność podejmowania wspólnych działań w celu zapewnienia dzieciom godnego i bezpiecznego dzieciństwa, wolnego od wyzysku i przemocy.
Rzeczniczka podziękowała Komendantowi za dotychczasowe wysiłki podejmowane przez Policję w dziedzinie przeciwdziałania żebractwu i zwróciła się z prośbą o podjęcie działań z zakresu kompetencji, nakierowanych na ochronę dziecka w związku z sytuacją zaobserwowaną w rejonie Dworca Centralnego w Warszawie.
RPD wyraziła też gotowość do współpracy.
Interwencja RPD
W sprawie żebractwa i zjawiska handlu ludźmi Biuro RPD interweniowało w styczniu 2025 r. pisząc do ówczesnego komendanta z prośbą o dane związane ze zjawiskiem wykorzystywania dzieci do żebractw. Pismo zawierało też pytanie, czy Komenda Stołeczna Policji oraz podległe komendy rejonowe i powiatowe mają spisane procedury działania w przypadkach zidentyfikowania żebractwa dzieci oraz dane dotyczące liczby, charakteru i rezultatów interwencji podjętych przez Policję z związku z identyfikacją żebractwa dzieci w 2024 r.
Działalność Policji
W odpowiedzi na pismo z Biura RPD, Komenda Stołeczna Policji poinformowała 27 stycznia 2025 r., że na obszarze garnizonu stołecznego Policji nieustannie podejmowane są działania w celu zapewnienia jak najlepszej ochrony osobom małoletnim, a problematyka wykorzystywania dzieci do żebractwa pozostaje w szczególnym zainteresowaniu kierownictwa Komendy Stołecznej Policji.
W KSP nie funkcjonują jednak odrębne procedury dotyczące przypadków żebractwa z udziałem dzieci, a w sytuacjach ujawnienia takich osób, policjanci podejmują wobec nich czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Policja wyjaśniła, że funkcjonariusze systematycznie kontrolują miejsca, w których proceder ten jest szczególnie nasilony, jak: dworce, okolice supermarketów, parkingi, komunikacja miejska. Prowadzą też rozpoznanie dotyczące żebractwa ze szczególnym uwzględnieniem przypadków wykorzystywania osób małoletnich, z niepełnosprawnością, bezradnych.
Funkcjonariusze nakładają mandaty, kierują wnioski o ukaranie do sądu. A w przypadku ujawnienia przedstawicieli ustawowych lub innych osób, które skłaniają małoletnich do żebrania kierują wnioski do sądów rodzinnych o wszczęcie postępowania opiekuńczego.