Rzeczniczka Praw Dziecka zgłosiła uwagi do projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólny system powrotów obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terytorium Unii Europejskiej.
Monika Horna-Cieślak przedstawiła uwagi do dwóch kompromisowych wersji projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, przygotowanych w odniesieniu do pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej. Pierwsza opinia RPD została przekazana 1 listopada 2025 r. dyrektorowi Biura Spraw Międzynarodowych Komendy Głównej Straży Granicznej. Następnie, po przekazaniu do zaopiniowania przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji kolejnej wersji projektu, Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła MSWiA swoje uwagi 4 listopada 2025 r.
Pismo do Dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych i Migracji MSWiA
Niekorzystne zmiany. Opinia Rzeczniczki Praw Dziecka
RPD w piśmie do resortu spraw wewnętrznych wyraziła opinię, że kompromisowa propozycja w znaczący sposób obniża poziom gwarancji przewidzianych dla małoletnich cudzoziemców, przewidziany w pierwotnym projekcie Komisji Europejskiej. Zmiany te należy uznać za niedopuszczalne z punktu widzenia ochrony praw dziecka.
Monika Horna-Cieślak podkreśliła konieczność uwzględnienia najlepszego interesu dziecka na każdym etapie procedury, nie tylko przy wydawaniu decyzji o powrocie, ale także podczas nakładania sankcji, jaką jest zakaz wjazdu na terytorium państw członkowskich UE.
Weryfikacja wieku
RPD zwróciła uwagę na problem ponownej oceny wieku, sprzeciwiając się możliwości wielokrotnego weryfikowania wieku dziecka bez nowych, istotnych dowodów, co mogłoby prowadzić do utraty ochrony przez osoby wcześniej uznane za małoletnie. Wskazała też, że dziecko, zwłaszcza bez opieki, nie powinno być obciążane obowiązkami proceduralnymi, jak m.in. samodzielne uzyskiwanie dokumentów czy współpraca z organami w zakresie formalności.
Rzeczniczka postulowała również wprowadzenie gwarancji ciągłości reprezentacji dziecka przez jedną osobę w całym procesie oraz zapewnienie dostępu do informacji w sposób dostosowany do wieku.
Przymus i detencja
RPD krytycznie oceniła możliwość stosowania środków przymusu i detencji wobec dzieci wskazując, że takie działania muszą być wyjątkowe, proporcjonalne i odbywać się w obecności przedstawiciela.
Uwagi dotyczyły również procedur odwoławczych, dostępu do pomocy prawnej oraz zapewnienia ochrony przed naruszeniem zasady non-refoulement (ochrona przed prześladowaniem).