Problematyce badań lekarskich mających na celu ustalenie wieku chronologicznego małoletnich cudzoziemców bez opieki, którzy przybywają do Polski bez dokumentów tożsamości i deklarują wiek poniżej 18 lat poświęcone było spotkanie w Biurze Rzeczniczki Praw Dziecka. Organizatorem spotkania był Zespół Spraw Międzynarodowych i Konstytucyjnych w Biurze RPD.

Jako ekspertki wystąpiły Karolina Czerwińska (Save the Children Polska) a także Judyta Kuc (Médecins Sans Frontières Lekarze Bez Granic), Maria Czuchnowska (Stowarzyszenie We Are Monitoring).

Merytoryczna debata

Spotkanie 19 listopada 2025 r. miało na celu stworzenie przestrzeni do merytorycznej interdyscyplinarnej debaty przedstawicieli środowiska medycznego, prawnego oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę praw dziecka – na temat aktualnej praktyki związanej z oceną wieku małoletnich cudzoziemców, którzy przybywają do Polski bez dokumentów tożsamości i deklarują wiek poniżej 18 lat oraz możliwych kierunków zmiany tej praktyki.

Lekarze bez Granic (MSF), Save the Children Polska (StC) oraz Stowarzyszenie We Are Monitoring (WAM) opracowały notę rzeczniczą dotyczącą praktyki badań wieku chronologicznego w kontekście procedur granicznych. Analiza zjawiska wskazuje na szereg problemów związanych z tymi procedurami.

Problemy związane z procedurami

W szczególności są to między innymi badania radiologiczne, na których opierają się obecne praktyki, które obarczone są istotnym marginesem błędu.

Wykonywanie badania wieku nie służy diagnozie ani leczeniu, a realizowane jest wyłącznie na potrzeby postępowań administracyjnych, co może stać w sprzeczności z zasadami etyki lekarskiej. Procedury te mogą mieć negatywny wpływ na dzieci. Cudzoziemcy poddawani badaniom nie otrzymują pełnej informacji o ich przebiegu, potencjalnych skutkach ubocznych. Nie mają oni także formalnej możliwości zakwestionowania wydanej oceny wieku.

Brak przedstawiciela prawnego osoby, której sprawa dotyczy, stanowi systemowy problem zakorzeniony w polskich przepisach. Obecność niezależnego opiekuna jest kluczowa, aby zagwarantować dziecku prawo do bycia wysłuchanym oraz chronić jego interesy. Brak powiązania między procedurami oceny wieku a szerszym systemem ochrony dzieci stanowi istotny problem. Obecny model funkcjonuje głównie w logice kontroli granic i zarządzania migracją, zamiast koncentrować się na podejściu zorientowanym na ochronę dziecka.