Rzeczniczka Praw Dziecka dostrzegła lukę w przepisach ustawy o pomocy społecznej, która może stanowić potencjalne zagrożenie dla małoletnich pozbawionych pieczy ze strony rodziców.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 26 listopada 2025 r. do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na wstępie podziękowała za dotychczasową współpracę, zmierzającą do zapewnienia pełnej ochrony praw małoletnich.
Pismo do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ws wywiadu środowiskowego
Informacje o kandydacie
RPD wskazała, że w przypadku konieczności uzyskania przez sąd informacji o kandydacie zakwalifikowanym do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, o rodzinie zastępczej lub o prowadzącym rodzinny dom dziecka inny niż zawarty w rejestrze, o którym mowa w art. 38d ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd może wystąpić o informacje odpowiednio do ośrodka pomocy społecznej oraz organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.
Rzeczniczka zauważyła, że w ramach prowadzonych spraw spotkała się z sytuacjami, gdy ośrodki pomocy społecznej odmawiały udzielenia takich informacji wskazując, że nie posiadają danych o kandydacie. Nie mogą też dokonać wglądu w jego sytuację, gdyż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Wywiad środowiskowy
Tymczasem, zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka, wszechstronne sprawdzenie kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, a w szczególności przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, może być kluczowe dla zabezpieczenia prawidłowego rozwoju małoletniego. Głównym celem objęcia dziecka pieczą zastępczą jest zapewnienie mu bezpiecznego, stabilnego i wspierającego środowiska.
Wywiad środowiskowy pozwala pracownikowi socjalnemu naocznie ocenić warunki mieszkaniowe, atmosferę w domu oraz relacje między domownikami. Ponadto bezpośredni kontakt w naturalnym środowisku kandydata pomaga zweryfikować jego prawdziwe motywacje, dojrzałość emocjonalną i rozumienie ogromnej odpowiedzialności, jaką jest opieka nad często skrzywdzonym dzieckiem.
Apel o zmianę przepisów
W związku ze stwierdzoną luką w przepisach, uniemożliwiającą pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, Monika Horna-Cieślak zwróciła się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o podjęcie działań na rzecz zmiany ustawy o pomocy społecznej.