Tematyka posiedzenia
Wydarzenie 4 grudnia 2025 r. poświęcono rozpatrzeniu odpowiedzi Ministra Zdrowia na dezyderat skierowany do Rady Ministrów w sprawie włączenia Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) w rozwiązania legislacyjne w obszarach ochrony zdrowia, edukacji i oświaty oraz polityki społecznej.
Uczestnicy dyskusji
W spotkaniu uczestniczyli m.in. posłowie-członkowie Komisji, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz przedstawiciele strony społecznej – specjaliści i organizacje.
Uczestnicy dyskusji wskazywali, że obowiązujące rozwiązania systemowe i prawne nie odpowiadają potrzebom dzieci z FASD oraz ich rodzin. O ile przedstawione informacje w zakresie profilaktyki budzą optymizm, to rozwiązania w zakresie diagnostyki i leczenia są zdecydowanie niewystarczające.
Dezyderat
9 października 2025 r. podczas 40. posiedzenia Komisji do spraw Dzieci i Młodzieży uchwalono dezyderat, w którym komisja zwróciła się z wnioskiem do Rady Ministrów o niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do uwzględnienia problematyki FASD w obowiązujących i projektowanych rozwiązaniach legislacyjnych. Wśród postulatów znalazły się m.in.: włączenie FASD do systemu orzecznictwa i finansowania kształcenia specjalnego, zwiększenie centralnych ograniczeń związanych z dostępnością i promocją wyrobów alkoholowych, wzmocnienie i usystematyzowanie oddziaływań edukacyjnych w zakresie FASD czy włączenie finansowania diagnostyki FASD do systemu Narodowego Funduszu Zdrowia.
Zrozumieć potrzeby dziecka
W odpowiedzi RM na dezyderat wskazano, że system oświaty zapewnia wszystkim uczniom (w tym z FASD) w przedszkolach, szkołach i placówkach oświatowych dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów oraz możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej.
W MEN trwają prace nad opracowaniem i wdrożeniem modelu identyfikacji oraz realizacji potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów opartego na tzw. ocenie funkcjonalnej. W diagnozie kluczowe jest zrozumienie potrzeb dziecka w konkretnym środowisku i udzielenie mu skutecznego wsparcia w procesie uczenia. Podkreślono także działania na rzecz zwiększenia dostępności nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach.
Orzekanie o niepełnosprawności
System orzekania o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności dostosowany jest do specyfiki orzekania w przypadku dzieci cierpiących na FASD. Podkreślono, że posiadanie zdiagnozowanej choroby nie jest tożsame z kwalifikacją osoby do niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności. Wskazano, że nie sama choroba, a skala spowodowanych przez nią ograniczeń w sferze społecznej, tym samym konieczność kompensacji tych ograniczeń, udzielania pomocy czy sprawowania opieki oraz ograniczeń w sferze zawodowej przesądza o uznaniu osoby za niepełnosprawną.
W aspekcie zapobiegania FASD, w obszarze wspierania rodziny szczególnie istotna jest profilaktyczna praca asystentów rodziny z kobietami, w stosunku do których istnieje ryzyko spożywania alkoholu w ciąży i kobietami spożywającymi już alkohol.
MRPiPS przygotował projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, który zakłada m.in: wzmocnienie pracy z rodziną na poziomie lokalnym oraz polepszenie sytuacji asystentów rodziny.
Działania Ministerstwa Zdrowia
Z kolei MZ poinformowało o skierowaniu do ponownych konsultacji i uzgodnień międzyresortowych projektu ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W projekcie znalazły się zapisy o całkowitym zakazie reklamy alkoholu i napojów typu 0% oraz znaczne ograniczenie dostępności fizycznej i ekonomicznej alkoholu.
Resort nie przewiduje utworzenia sieci wojewódzkich, referencyjnych ośrodków diagnostycznych FASD, na kształt publicznych poradni dla dzieci z autyzmem.
Bezpłatna terapia w województwie zachodniopomorskim
W województwie zachodniopomorskim w ramach 4-letniego projektu finansowanego ze środków unijnych powstały powiatowe centra pomocy dla dzieci z FASD prowadzące bezpłatną terapię w każdym obszarze funkcjonowania chorego dziecka. Obecnie wsparcie dotyczy dzieci wychowujących się w rodzinach zastępczych i adopcyjnych, natomiast po zakończeniu projektu może zostać rozszerzone na wszystkie dzieci.