Konferencja „Prawo oświatowe i prawa ucznia – diagnoza i kierunki zmian” odbyła się 5 grudnia 2025 r. w Senacie RP. Gośćmi wydarzenia byli Monika Horna-Cieślak, Rzeczniczka Praw Dziecka oraz Jan Gawroński, ekspert – społeczny zastępca RPD.

Wydarzenie zorganizowano z inicjatywy Wicemarszałkini Senatu Magdaleny Biejat we współpracy ze Stowarzyszeniem Precedens oraz Fundacją na rzecz Praw Ucznia.

Goście i uczestnicy

Wśród gości obecni byli także m.in. Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, Kacper Lawera, dyrektor Departamentu Komunikacji w Ministerstwie Edukacji Narodowej, Damian Jaworek, warszawski Rzecznik Praw Ucznia, Aleksandra Giska, prezeska Stowarzyszenia Precedens oraz Mikołaj Wolanin, prezes i fundator Fundacji na rzecz Praw Ucznia.

Obecni byli także przedstawiciele instytucji publicznych, organizacji pozarządowych oraz środowisk eksperckich zajmujących się prawami uczniów i funkcjonowaniem systemu oświaty, jak również uczniowie ze szkół z całej Polski.

Warszawski Przegląd Statutowy

Pierwszym punktem programu była prezentacja wniosków z projektu Warszawski Przegląd Statutowy, realizowana przez Patryka Krala i Michała Orzechowskiego ze Stowarzyszenia Precedens. Prelegenci podkreślili konieczność systematycznego dostosowywania statutów szkolnych do obowiązujących regulacji prawnych. Wskazali, że wiele statutów w dalszym ciągu jest niezaktualizowanych. Przez to są niezgodne z aktualnym prawem i nie spełniają funkcji, jaką powinno być pełnienie aktu prawa wewnątrzszkolnego.

Biała Księga Praworządności

Następnie Marta Janicka i Kacper Nowicki z Fundacji Varia Posnania zaprezentowali projekt Biała Księga Praworządności, zajmujący się analizą statutów szkół ponadpodstawowych w Poznaniu. Omówili kluczowe potrzeby i problemy ujawnione w toku prac nad dokumentem. Zespół projektowy, poza stworzeniem Białej Księgi Praworządności, postanowił również wspierać szkoły w zmianach statutowych oferując bezpłatną pomoc i konsultację.

Perspektywa RPD i MEN

Po prezentacjach dotyczących przeglądów statutów szkół z Warszawy i Poznania przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Rzeczniczka Praw Dziecka wraz z Janem Gawroński, ekspertem-społecznym zastępcą RPD, zaprezentowali perspektywę instytucjonalną, odnosząc się do zgłaszanych problemów i wyzwań społecznych. Dyrektor Pionu Komunikacji MEN, Kacper Lawera, przedstawił stanowisko resortu dotyczące projektowanych zmian w ustawie – Prawo oświatowe.

Debata

Podczas konferencji odbyła się również debata na temat projektu nowelizacji ustawy Prawo oświatowe i oceny planowanych rozwiązań pod kątem realnego wzmocnienia pozycji ucznia. Dyskutowano m.in. kwestie systemu rzeczników praw ucznia, jakość regulacji dotyczących stroju szkolnego, usprawiedliwień nieobecności, a nawet istoty statutu jako kluczowego aktu prawnego w szkole. Nie zabrakło głosów na temat wyzwań osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Kładziono nacisk na podkreślenie, że głosy młodzieży są ważne i pełne merytorycznych argumentów, co jest dowodem na potrzebę stałego i poważnego ich uwzględniania w procesie tworzenia polityk publicznych.

Fot. Tomasz Paczos / Kancelaria Senatu RP