W Biurze Rzeczniczki Praw Dziecka odbyło się kolejne spotkanie Zespołu do spraw Ochrony Dzieci z Niepełnosprawnościami przed Przemocą.
Uczestnicy spotkania
W spotkaniu 8 grudnia 2025 r. uczestniczyli Barbara Waszczuk z Zespołu Spraw Socjalnych Biura RPD, Joanna Ławicka – przewodnicząca zespołu oraz pozostali członkowie: Weronika Ławicka, Hanna Adamczyk, Monika Bartecka, Jacek Błeszyński, Maria Dąbrowska – Jędral, Olgierd Kosiba, Agnieszka Kossowska, Maja Krefft, Urszula Kubicka – Formela, Marta Michalska, Izabela Piotrkowska, Paulina Rutka, Katarzyna Świeczkowska, Krzysztof Tokarski, Beata Chrzanowska – Pietraszuk, Miłosz Łazowski i Franciszek Papciak – członkowie Rady Dzieci Młodzieży oraz tłumacze języka PJM.
Zachować godność
Podczas spotkania wskazano, że coraz więcej określeń kierowanych do osób z niepełnosprawnością bywa uznawanych za pejoratywne. Mogą one ranić, sprowadzać człowieka do jego ograniczeń i pomijać indywidualne potrzeby, możliwości i tożsamość.
Wsparcie opiekunów dzieci z niepełnosprawnością
Podczas spotkania zwrócono szczególną uwagę na potrzebę kompleksowego wsparcia opiekunów dzieci z niepełnosprawnością. Podkreślono, że tą grupę tworzą nie tylko rodzice, lecz także szerokie grono osób zaangażowanych w codzienne funkcjonowanie dziecka. Należą do nich specjaliści, tacy jak: pedagodzy, terapeuci, psycholodzy czy pracownicy ochrony zdrowia. To również przedstawiciele prawni, którzy podejmują decyzje w imieniu dziecka i czuwają nad realizacją jego praw.
W tym miejscu należy uwzględnić też pieczę zastępczą – rodziny zastępcze i placówki opiekuńczo-wychowawcze – które często przejmują odpowiedzialność za dziecko, zapewniając mu stabilne i wspierające środowisko.
Zbyt krótki okres obowiązywania orzeczeń
Podczas posiedzeń Zespołu zaakcentowano zbyt krótki okres, na jaki często wydawane są orzeczenia. W wielu przypadkach obowiązują one jedynie do 16. roku życia dziecka. W związku z tym pojawiły się rekomendacje, aby standardem było uwzględnianie potrzeb dziecka aż do osiągnięcia przez nie pełnoletności, czyli do 18. roku życia. Jednocześnie podkreślono konieczność formułowania orzeczeń w sposób jasny, przejrzysty i w pełni zrozumiały dla rodziców, opiekunów oraz samych zainteresowanych. Odpowiednio dostosowany język dokumentu ma nie tylko ułatwiać jego interpretację, ale także zmniejszać stres i niepewność związane z procesem orzekania.
Dzieci z głęboką niepełnosprawnością. Potrzeba wsparcia
Dostrzeżono także istotną kwestię dotyczącą dzieci z głęboką niepełnosprawnością, które obecnie nie posiadają statusu ucznia, lecz wychowanka. Zwrócono uwagę, że taka sytuacja może ograniczać ich prawa oraz dostęp do określonych form wsparcia edukacyjnego i organizacyjnego. W związku z tym zaproponowano rozważenie zmiany obowiązujących rozwiązań prawnych w kierunku nadania im statusu ucznia, co pozwoliłoby na pełniejsze włączenie w system oświaty.
Analogiczny problem występuje w obszarze organizacji dowozu do szkoły. Obowiązujące przepisy mogą nie uwzględniać w pełni potrzeb dzieci z głęboką niepełnosprawnością, jeżeli formalnie nie mają one statusu ucznia. Dlatego zespół wskazał na konieczność przeanalizowania, czy także w tym przypadku zasadne byłoby przyznanie im statusu ucznia, tak aby zapewnić im równe traktowanie, bezpieczeństwo oraz możliwość korzystania z przysługujących świadczeń.