Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła opinię do projektu rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 10 grudnia 2025 r. do Ministerstwa Edukacji Narodowej podziękowała za zabranie głosu w sprawie projektowanych zmian dotyczących organizacji pracy publicznych placówek oświaty.
– Traktuję tę możliwość jako wyraz otwartości Ministerstwa na dialog oraz wspólne poszukiwanie rozwiązań, które rzeczywiście będą służyły dzieciom – ich bezpieczeństwu, zdrowiu psychicznemu i realnemu dostępowi do wsparcia – napisała Rzeczniczka.
Wskazała, że przyjmuje argumentację resortu, zgodnie z którą po zmianach kuratorzy oświaty nie utracą kompetencji kontrolnych i nadal będą mogli podejmować interwencje i wydawać zalecenia. To ważny element systemowej kontroli legalności funkcjonowania szkół.
Uwagi RPD
Monika Horna-Cieślak zwróciła uwagę na istotną różnicę między kontrolą następczą a ochroną prewencyjną. Jej zdaniem rezygnacja z opiniowania arkuszy organizacyjnych na etapie ich tworzenia oznacza, że ewentualna reakcja kuratora nastąpi już po wejściu w życie określonych rozwiązań organizacyjnych. W tym czasie to właśnie dzieci funkcjonują w warunkach, które – jeśli okażą się wadliwe – mogą negatywnie wpływać na ich bezpieczeństwo, dobrostan psychiczny czy dostęp do specjalistycznego wsparcia. Z perspektywy ochrony praw dziecka ten moment „przejściowy” ma bardzo realne znaczenie.
Standardy wsparcia psychologiczno-pedagogicznego
Rzeczniczka odniosła się również do kwestii minimalnych standardów wsparcia psychologiczno-pedagogicznego.
Wskazała, że przepisy rzeczywiście wprowadzają minimalne wymogi etatowe dla zespołu nauczycieli specjalistów, zależne od liczby uczniów w danej placówce. Jest to krok w dobrą stronę i ważny sygnał systemowy. Jednak należy zauważyć, że regulacja ta dotyczy wyłącznie poziomu zatrudnienia kadry, a nie minimalnej liczby godzin realnej pomocy przypadającej na dziecko.
W praktyce oznacza to, że szkoła może spełniać wszystkie wymogi etatowe, a jednocześnie realny dostęp dziecka do psychologa, pedagoga czy terapeuty pozostanie bardzo ograniczony. Z punktu widzenia praw dziecka trudno mówić wówczas o rzeczywistej gwarancji pomocy, a raczej o formalnym spełnieniu wymogu organizacyjnego.
Zmiany w arkuszu
Rzeczniczka z uznaniem przyjęła rozwiązania zmierzające do ujmowania godzin pomocy psychologiczno-pedagogicznej w arkuszu organizacyjnym. Zgłosiła przy tym potrzebę rozważenia minimalnych norm godzin wsparcia, które przekładałyby etaty na realną dostępność pomocy dla dzieci.
W ocenie RPD, właśnie na styku arkusza organizacyjnego, godzin wsparcia i nadzoru rozstrzyga się, czy system będzie reagował wystarczająco szybko na potrzeby dzieci w kryzysach psychicznych, dzieci z trudnościami rozwojowymi czy dzieci z doświadczeniem przemocy.