W odpowiedzi na apele Rzeczniczki Praw Dziecka Ministerstwo Zdrowia przekazało informacje dotyczące szczepień osób małoletnich.
MZ w piśmie z 19 grudnia 2025 r. wskazało, że Konsultant Krajowy w dziedzinie epidemiologii wystosował wniosek do resortu w sprawie rozszerzenia działalności Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej (AOS) o konsultacje specjalistyczne z zakresu szczepień ochronnych, uwzględniających realizację szczepień według indywidualnego kalendarza szczepień (IKSz). Chodzi o zapewnianie szczepień dzieci w specyficznej sytuacji zdrowotnej lub wynikających z określonych okoliczności.
Odpowiedź Ministra Zdrowia na wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka ws. systemu szczepień
Skuteczna ochrona dzieci
W sprawie szczepień ochronnych osób małoletnich Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do Ministerstwa Zdrowia ponownie 18 października 2025 r.
Monika Horna-Cieślak przypomniała, że szczepienia ochronne są fundamentem realizacji prawa dziecka do ochrony zdrowia i stanowią najskuteczniejszą metodę zapobiegania chorobom zakaźnym.
Skutecznie chronić małoletnich. RPD pisze do MZ w sprawie szczepień
Obowiązkowe szczepienia
RPD już w piśmie z 25 sierpnia 2025 r. wyraziła zaniepokojenie rosnącą liczbą uchyleń od obowiązkowych szczepień, co potwierdzają dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB.
Dotychczasowe działania
Monika Horna-Cieślak doceniła dotychczasowe działania Ministerstwa Zdrowia i organów nadzoru sanitarnego, m.in. wdrażanie elektronicznej karty szczepień dla dzieci i wskazała na konieczność prowadzenia stałej edukacji i promocji szczepień w społeczeństwie.
Wśród najważniejszych postulatów Rzeczniczki Praw Dziecka znalazło się utworzenie sieci specjalistycznych poradni szczepień – najlepiej co najmniej jedna na województwo – które zapewniałyby konsultacje dla rodziców dzieci z problemami zdrowotnymi oraz realizację zaległych szczepień, w tym przeciw gruźlicy. Zwróciła również uwagę na brak oficjalnej, dostępnej dla społeczeństwa listy takich placówek, co utrudnia dostęp do specjalistycznej pomocy.
Program Szczepień Ochronnych
Ponadto RPD podkreśliła potrzebę uwzględniania aktualnych danych epidemiologicznych przy planowaniu Programu Szczepień Ochronnych, aby dobór szczepionek był bardziej skuteczny i adekwatny do rzeczywistych zagrożeń epidemiologicznych, wskazując jako przykład konieczność profilaktyki infekcji pneumokokowych.
Chęć zapewnienia skutecznej ochrony zdrowia małoletnich oraz usprawnienie systemu szczepień wskazują na potrzebę podjęcia systemowych działań i dialogu między Rzeczniczką a resortem zdrowia.
Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia
W odpowiedzi 19 grudnia 2025 r. resort zwrócił uwagę, że jednym z głównych zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) jest kwalifikacja i wykonywanie szczepień ochronnych – i to on jest obowiązany do zapewnienia właściwej realizacji świadczeń. Kwestia braku personelu posiadającego doświadczenie w wykonywaniu świadczeń wymagających m.in. śródskórnego podania szczepionki czy względy ekonomiczne związane z ważnością otwartej szczepionki i koniecznością zebrania odpowiedniej liczby dzieci do szczepienia nie zostaną zniwelowane w przypadku wprowadzenia szczepień w ramach AOS.
MZ poinformował, że nie zlecono w drodze umowy, realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia publicznego przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi i nie ogłoszono w Monitorze Polskim wykazu poradni i punktów konsultacyjnych w zakresie zakażeń i chorób zakaźnych oraz szczepień. Jego zdaniem obecne rozwiązania umożliwiają przeprowadzanie kwalifikacji na zlecenie lekarskie w podmiotach udzielających konsultacji specjalistycznych, realizujących konsultacje w ramach zakontraktowanych świadczeń w różnych zakresach świadczeń, w tym z zakresu szczepień ochronnych.
Sytuacja epidemiologiczna i zakup preparatów
Resort podkreślił, że same postulaty dotyczące zapewnienia konkretnej szczepionki nie są wystarczającą przesłanką do zakupów poszczególnych preparatów. Decyzja dotycząca wyboru szczepionki przeciw pneumokokom do realizacji powszechnego programu szczepień po 8 latach od jego wprowadzenia powinna uwzględniać zmieniającą się od 2021 r. sytuację epidemiologiczną Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej zarówno u dzieci, jak i osób powyżej 65. roku życia. Jednocześnie warunki wyboru szczepionki przeciw pneumokokom powinny być oparte na rozpowszechnieniu najczęstszych serotypów, obecności szczepów niewrażliwych na antybiotyki i szczepów wielolekoopornych