Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Ministerstwa Sprawiedliwości o wprowadzenie dodatkowych gwarancji ochrony praw małoletnich w przypadku kontroli osobistej.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 30 grudnia 2025 r. zaapelowała o zmiany w przepisach ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którymi kontrola osobista osoby małoletniej byłaby dopuszczalna tylko w wyjątkowych sytuacjach: gdy istnieje bardzo silne, niemal pewne podejrzenie, że ma przy sobie przedmioty niedozwolone lub narkotyki.
Wystąpienie Generalne – Zmiany w Ustawie o Służbie Więziennej
Dodany w ustawie, nowy § 4a w art. 18. wprowadzałby m.in. : wymóg uzasadnionego i graniczącego z pewnością podejrzenia, obowiązek sporządzenia protokołu z uzasadnieniem, pouczenia dziecka i rodzica o przebiegu kontroli, czy też zakaz kontroli miejsc intymnych, chyba że jest to absolutna ostateczność i zostanie szczegółowo uzasadniona.
RPD podkreśliła, że nieprawidłowo przeprowadzona kontrola osobista może naruszać konstytucyjnie chronioną godność człowieka oraz prawo dziecka do poszanowania prywatności gwarantowane w art. 16 Konwencji o prawach dziecka. Z tych względów czynność ta powinna być stosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach, z zachowaniem szczególnej ostrożności oraz w sposób uwzględniający wiek, wrażliwość i dobro dziecka.
Zdarzenie w zakładzie karnym
RPD apel o zmiany legislacyjne skierowała po uzyskaniu informacji o zdarzeniu, jakie miało miejsce w jednym z zakładów karnych. Matka, która wraz z nastoletnią córką udała się na widzenie, relacjonowała, że po przejściu przez bramki wykrywające przedmioty metalowe obie zostały skierowane na kontrolę osobistą. Jak opisała, dopiero w pomieszczeniu dowiedziała się, że kontrola polegać będzie na całkowitym rozebraniu się.
W odpowiedzi na wystąpienie Rzeczniczki zakład karny wyjaśnił, że w pierwszej połowie 2024 r. ujawniono sześć przypadków wniesienia przedmiotów niedozwolonych. Z tego powodu konieczne było zintensyfikowanie kontroli.
Według zakładu, wykrywacz metalu wykazał, że zarówno matka, jak i córka posiadały przy sobie metalowe przedmioty, których nie udało się zidentyfikować podczas kontroli pobieżnej. To miało stanowić uzasadniony przypadek do przeprowadzenia kontroli osobistej.
Poszanowanie godności
Rzeczniczka Praw Dziecka uznała te wyjaśnienia za niewystarczające. Podkreśliła, że w przypadku osób małoletnich funkcjonariusze powinni w pierwszej kolejności ponownie polecić wydanie wszystkich przedmiotów do kontroli, poprosić o opróżnienie kieszeni, przeprowadzić manualne sprawdzenie odzieży i obuwia, a dopiero w ostateczności – po wyczerpaniu wszystkich innych metod – rozważyć kontrolę osobistą.
Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem, kontrola osobista może być przeprowadzona wyłącznie wtedy, gdy po kontroli pobieżnej nadal istnieje uzasadnione podejrzenie posiadania przedmiotów niedozwolonych. Co więcej, na żądanie rodzica powinna odbywać się w jego obecności.