W posiedzeniu wspólnym Komisji Zdrowia oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju na temat zmian legislacyjnych dotyczących ograniczenia spożycia alkoholu i mających wpływ na zdrowie publiczne oraz gospodarkę Rzeczniczkę Praw Dziecka reprezentowała Katarzyna Skrętowska-Szyszko, dyrektorka Zespołu Zdrowia w Biurze RPD.
W spotkaniu 8 stycznia 2026 r. wzięli udział także przedstawiciele resortów zdrowia i technologii, organizacji pozarządowych, eksperci, przedstawiciele branży alkoholowej.
Przedmiot posiedzenia
Podczas wydarzenia skupiono się na propozycji zmian w przepisach prawa dotyczących ograniczenia spożycia alkoholu w Polsce. Rządowy projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest po drugich uzgodnieniach międzyresortowych. Ministerstwo Zdrowia przygotowuje także stanowiska wobec dwóch innych projektów nowelizacji tej ustawy.
Zmiany w ustawach
W marcu ubiegłego roku Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji projekt o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD147). Projekt ten przewiduje, że opakowania o pojemności do 300 mln mogą być tylko szklane lub z metalu, a alkohol może być tylko w formie płynnej. Wprowadza też zakaz promocji piwa, w tym przez upusty, rabaty, pakiety i programy lojalnościowe, gry losowe, nagrody. W reklamach alkohol nie będą mogły brać udziału osoby mające mniej niż 20 lat.
Projekt podwyższa też minimalną i maksymalną karę za nielegalną reklamę, odpowiednio z 10 do 20 tys. zł i z 500 do 750 tys. zł. W październiku 2025 r. projekt ponownie skierowano do konsultacji. Główna zmiana dotyczyła wprowadzenia zakazu sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych oraz w podmiotach leczniczych. Ponadto projekt przewiduje, że alkohol kupiony przez Internet trzeba odebrać w stacjonarnym punkcie. MZ wyjaśnia, że zaproponowane rozwiązanie nie stanowi nowego kanału sprzedaży, a jedynie wprowadza konieczność odbioru napojów w punktach sprzedaży, co ma ograniczyć dostępność alkoholu dla młodzieży. Dziś zamawiają przez Internet, a kurier dostarcza im pod drzwi.
Skutki nadmiernego spożycia. Zmiany w ustawach
Podczas posiedzenia resort zdrowia prezentował dane o społecznych i zdrowotnych skutkach nadmiernego spożywania alkoholu. Okazuje się, że poziom umieralności mężczyzn w Polsce z powodu problemów zdrowotnych związanych z konsumpcją alkoholu był w 2020 r. ponad dwukrotnie wyższy od poziomu umieralności w krajach Unii Europejskiej ogółem. Poziom umieralności kobiet był wyższy o 89 proc.
Problemy systemowe
Zdaniem ekspertów, brakuje w Polsce długoterminowej i kompleksowej strategii przeciwdziałania nadmiernemu spożyciu alkoholu, a działania podejmowane przez rząd są fragmentaryczne i niewystarczające – nie uwzględniające pełnej analizy problemu szkodliwego spożywania alkoholu w Polsce.
Według ekspertów omówiony projekt zmian idzie w dobrym kierunku, jednak koncentruje się na bardzo fragmentarycznym załatwieniu problemu. Niewiele uwagi poświęca tym osobom, które mogą się uzależnić. Chodzi o problem wczesnej inicjacji, zarówno alkoholowej, jak i papierosowej w Polsce.
Reklama piwa
W posiedzeniu wybrzmiał również temat reklam piwa, w szczególności na kanwie sprawy emitowanej w okresie przedświątecznym reklamy jednej z marek piwa, w której wystąpił popularny aktor przebrany za świętego Mikołaja.
Wiele głosów krytycznie odniosło się zarówno do reklamy jak i do samego faktu dopuszczenia w przepisach prawa do wyjątku w reklamie alkoholu w stosunku do piwa.
W sprawie emisji reklamy w święta Rzeczniczka Praw Dziecka pisała 9 stycznia 2026 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Wyraziła wtedy uznanie za postawę Krajowej Rady Radiofonii, która wezwała nadawców do zaprzestania emisji kontrowersyjnej reklamy piwa.
Reklama piwa w święta. Rzeczniczka Praw Dziecka pisze do KRRiT