Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o przekazanie informacji na temat stanu prac nad projektem nowelizacji ustawy o pomocy społecznej.
Apel RPD i odpowiedź MRPiPS
O to, by dzieci nie musiały płacić za pobyt osób bliskich w DPS jak dorośli Monika Horna-Cieślak apelowała do MRPiPS już w 15 maja 2025 r. Było to m.in. na skutek niepokojących sygnałów docierających do Biura RPD. W czerwcu 2025 r. resort rodziny w odpowiedzi zapewniał, że do odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej członka rodziny zobowiązane docelowo mają być tylko osoby pełnoletnie. W tym kierunku miały zmierzać prace nad zmianami w ustawie o pomocy społecznej.
Dzieci nie powinny płacić za pobyt w DPS jak dorośli. Apel RPD
Projekt zmian w ustawie
– W celach projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw, w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD315, odnośnie do kwestii odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ujęto poszerzenie katalogu osób zobowiązanych do płatności za pobyt osób bliskich w domu pomocy społecznej o osoby, które zostały obdarowane nieruchomością w zamian za opiekę (m.in. umowa dożywocia). Nie ujęto natomiast wyłączenia dzieci z kręgu podmiotów zobowiązanych do jej ponoszenia – zauważyła tymczasem Rzeczniczka Praw Dziecka w piśmie do MRPiPS z 15 stycznia 2026 r.
Wystąpienie RPD do MRPiPS ws. stanu prac nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej
Bez alternatywnych działań
Jak podkreśliła Monika Horna-Cieślak, nie ma alternatywnych w stosunku do zmiany wspomnianego przepisu działań umożliwiających osiągnięcie celu, jakim jest całkowite wyłączenie osób małoletnich z grupy obowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS członków rodziny.
Mając to na uwadze Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do resortu o informacje na temat stanu prac nad projektem nowelizacji ustawy o pomocy społecznej w poruszonym zakresie.
Małoletni nie powinni płacić
Przepisy ustawy o pomocy społecznej przewidują, że opłaty za pobyt w DPS obciążają przede wszystkim samego mieszkańca. W dalszej kolejności obowiązek ten spoczywa na małżonku, zstępnych (czyli dzieciach i wnukach) oraz na gminie, z której osoba została skierowana do placówki. Problem w tym, że w tej kolejności mogą znaleźć się również osoby małoletnie. Zatem w przypadku DPS, osoby małoletnie mogą być obciążane opłatami za pobyt równolegle z dorosłymi zstępnymi, a nawet przed nimi.
Choć ustawa pozwala na zwolnienie osoby małoletniej z opłat, ma to charakter uznaniowy. Dla RPD kwestią do rozwiązania z punktu widzenia ochrony osób małoletnich jest wyłączenie z kręgu obowiązanych osób małoletnich.
Realny problem
O tym, że jest to realny problem, z którym muszą mierzyć się dzieci pokazała sprawa opisana szeroko przez media. W reportażu „Uwaga! TVN” poruszono temat odpłatności za pobyt w DPS. W tym przypadku obciążone kosztami pobytu za członka rodziny zostało kilkuletnie dziecko. Temat został podjęty także przez inne media, w tym m.in.: TVN24, Polskie Radio, Gazeta.pl, Super Express, Fakt, Onet.pl, Money.pl.