Podczas posiedzenia Podkomisji stałej do spraw zdrowia psychicznego Rzeczniczkę Praw Dziecka reprezentowała Katarzyna Skrętowska-Szyszko, dyrektorka Zespołu Zdrowia Biura RPD.

Temat wydarzenia

Tematem wydarzenia 21 stycznia 2026 r. było rozpatrzenie informacji Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na temat wpływu na zdrowie psychiczne oraz skutków społecznych uzależnień od alkoholu, nikotyny, narkotyków oraz hazardu.

Koszty uzależnienia

Eksperci zauważyli, iż w dotychczasowych dyskusjach na temat kosztów ekonomiczno-społecznych i skutków zdrowotnych spożywania alkoholu, stosowania substancji narkotycznych i palenia tytoniu mało mówiło się o tym, w jaki sposób używki wpływają bezpośrednio na funkcjonowanie społeczeństwa w kontekście zdrowia psychicznego.

Obecnie koszty społeczno-ekonomiczne dotyczące negatywnych skutków nadmiernego spożycia alkoholu można już szacować na 180 mld zł. Eksperci podkreślili, iż potrzebna jest kompleksowa polityka w walce ze skutkami uzależnień.

Skutki picia alkoholu

Z danych resortu zdrowia wynika, iż regularne spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko depresji poprzez zaburzenie równowagi neuroprzekaźników, takich jak serotonina i dopamina, co prowadzi do obniżenia nastroju i zwiększa podatność na zaburzenia psychiczne. Nadużywanie alkoholu prowadzi także do zaburzeń snu, pogorszenia funkcji poznawczych, problemów z pamięcią oraz występowania psychoz i halucynacji – zwłaszcza w okresie odstawienia.

Resort rodziny podkreślił, że w gestii pomocy społecznej leży m.in. diagnoza sytuacji psychospołecznej osoby uzależnionej i jej rodziny, kierowanie na leczenie odwykowe, praca socjalna, pomoc społeczna w formie świadczeń pieniężnych i niepieniężnych.

Istnieje silna potrzeba kompleksowych działań na rzecz osoby uzależnionej i jej rodziny. Pomoc ta musi być międzysektorowa.

Substancje psychoaktywne

W odniesieniu do substancji psychoaktywnych innych niż alkohol resort zdrowia przekazał, że mogą one wywoływać lub nasilać objawy psychopatologiczne, w tym depresję, psychozy, lęk czy myśli samobójcze. Szczególnie trudną grupą są pacjenci z tzw. podwójną diagnozą, czyli współwystępowaniem uzależnienia i zaburzeń psychicznych.

Uzależnienie od hazardu. Skutki dla młodych osób

Eksperci podkreślili z kolei, iż uzależnienie od hazardu silnie oddziałuje na układ nagrody w mózgu i zwiększa ryzyko zaburzeń lękowych i przewlekłego stresu – zwłaszcza wśród młodzieży.

Prace w Ministerstwie Zdrowia

Obecnie w Ministerstwie Zdrowia trwają pracę nad Narodowym Programem Zdrowia na kolejne lata, nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym, ale także prace nad zmianami w przepisach prawa w obszarze alkoholu, narkomanii czy tytoniu.