Rzeczniczka Praw Dziecka przekazała Przewodniczącemu Podkomisji Stałej do Spraw Nowelizacji Prawa Karnego opinię dotyczącą poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (nr druku 1613).
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 2 lutego 2026 r. wyraziła pełną aprobatę dla kierunku proponowanych zmian legislacyjnych.
– Bardzo doceniam, że zostały podjęte działania zmierzające do wprowadzenia jednoznacznych regulacji karnych niezbędnych do skutecznego przeciwdziałania publikacji i monetyzacji materiałów promujących treści niedających się pogodzić z zasadami współżycia społecznego – wskazała Rzeczniczka Praw Dziecka.
Opinia Rzecznika Praw Dziecka dotycząca projektu ustawy o patotreściach
Wyzwanie dla bezpieczeństwa dzieci
Zjawisko patostreamingu oraz patotreści od wielu lat budzi rosnący niepokój społeczny. Jawi się jako poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa i praw dzieci oraz młodzieży w przestrzeni cyfrowej. Z tego względu Rzeczniczka Praw Dziecka podziękowała za dostrzeżenie potrzeby podjęcia działań i dostosowania przepisów prawa karnego do realiów współczesnej przestrzeni internetowej.
Opinia do projektu ustawy
Zdaniem RPD, włączenie do projektu penalizującego patostreaming treści przedstawiających znęcanie się nad zwierzętami odpowiada realnym potrzebom. Dodatkowo podkreśla to społeczną szkodliwość takich materiałów.
Bardzo pozytywne, w ocenie RPD, jest wprowadzenie zapisu o działaniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Rozróżnienie sytuacji, w których sprawca kieruje się motywacją finansową od działania nie w pełni intencjonalnego, ma istotne znaczenie z punktu widzenia stopnia społecznej szkodliwości czynu. Takie rozwiązanie pozwala na rozróżnienie sytuacji, w których celem transmisji było przede wszystkim uzyskanie przychodu (np. poprzez mechanizmy darowizn, subskrypcji czy reklamy) od przypadków, w których działanie nie było powodowane chęcią zysku.
Konieczność uzupełnienia zapisów
– Niepokój budzi brak zapisu o zaostrzeniu odpowiedzialności w razie udziału małoletnich w patostreamingu – wskazała Monika Horna-Cieślak. W ocenie RPD istotnym czynnikiem wpływającym na wagę czynu jest udział osoby małoletniej w transmitowanych treściach. RPD zwraca uwagę zarówno na przypadki, gdy małoletni występuje jako pokrzywdzony, jak i sytuacje, gdy osoba poniżej 18. roku życia zostaje zaangażowana do udziału w takiej transmisji. Obie okoliczności szczególne zagrażają dobru dzieci.
Kolejny zapis budzący niepokój dotyczy wysokiego progu karalności, zgodnie z którym karane ma być publiczne transmitowanie treści ukazujących popełnienie przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności nie niższą niż 5 lat. Ograniczenie to rodzi ryzyko, iż bezkarne pozostaną czyny zagrożone niższą karą, mimo ich bezsprzecznej szkodliwości i negatywnego wpływu na małoletnich odbiorców.
Problemy interpretacyjne
Rzeczniczka Praw Dziecka wskazała również na problemy interpretacyjne przepisu, który przewiduje odpowiedzialność karną za rozpowszechnianie treści ukazujących czyn polegających na naruszeniu nietykalności cielesnej, prowadzących do poniżenia lub upokorzenia innej osoby.
Taki zapis nie obejmuje szeregu zachowań o przemocowym i poniżającym charakterze, jak np. znęcanie się psychiczne czy doprowadzenie podstępem do określonych zachowań, które nierzadko stanowią treść transmisji patostreamów, lecz nie naruszają nietykalności.