Dyrektor Generalna Służby Więziennej nie stwierdziła podstaw do zmian przepisów w dotyczących kontroli osobistej osoby małoletniej. Apelowała o to do Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeczniczka Praw Dziecka.
Odpowiadając 4 lutego 2026 r. na pismo Moniki Horna-Cieślak dotyczącego postulatu nowelizacji ustawy o Służbie Więziennej i dodania nowego § 4a w art. 18. Dyrektor Generalna Służby Więziennej wskazała, że obecne przepisy spełniają standardy konstytucyjne, a pojedyncze incydenty nie uzasadniają zmian w ustawie. Muszą wynikać z realnej potrzeby systemowej.
Dyrektor Generalna poinformowała jednocześnie, że dyrektorzy okręgowi SW zostaną zobowiązani do zwrócenia szczególnej uwagi na kwestie związane z kontrolą osobistą nieletnich. Poprosiła również Rzeczniczkę Praw Dziecka o przekazanie informacji o zakładzie karnym, w którym doszło do opisywanego w piśmie RPD zdarzenia nieprawidłowości – celem podjęcia działań kontrolnych.
Apel RPD o zmiany w ustawie
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 30 grudnia 2025 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości zwróciła się o wprowadzenie dodatkowych gwarancji ochrony praw małoletnich w przypadku kontroli osobistej.
Kontrola osobista dzieci. Rzeczniczka Praw Dziecka apeluje do MS
Kontrola osobista osoby małoletniej byłaby dopuszczalna tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy istnieje bardzo silne, niemal pewne podejrzenie, że ta ma przy sobie przedmioty niedozwolone lub narkotyki.
Nowy § 4a w art. 18. wprowadzałby m.in. : wymóg uzasadnionego i graniczącego z pewnością podejrzenia, obowiązek sporządzenia protokołu z uzasadnieniem, pouczenia dziecka i rodzica o przebiegu kontroli, czy też zakaz kontroli miejsc intymnych, chyba że jest to absolutna ostateczność i zostanie szczegółowo uzasadniona.
RPD podkreśliła, że nieprawidłowo przeprowadzona kontrola osobista może naruszać konstytucyjnie chronioną godność człowieka oraz prawo dziecka do poszanowania prywatności gwarantowane w art. 16 Konwencji o prawach dziecka. Z tych względów czynność ta powinna być stosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach, z zachowaniem szczególnej ostrożności oraz w sposób uwzględniający wiek, wrażliwość i dobro dziecka.
Kontrola osobista w zakładzie karnym
RPD apel o zmiany legislacyjne skierowała po uzyskaniu informacji o zdarzeniu jakie miało miejsce w jednym z zakładów karnych. Matka, która wraz z nastoletnią córką udała się na widzenie relacjonowała, że po przejściu przez bramki wykrywające przedmioty metalowe zostały skierowane na kontrolę osobistą. Jak opisała, dopiero w pomieszczeniu dowiedziała się, że w związku z kontrolą konieczne jest całkowite rozebranie się.
W odpowiedzi na wystąpienie Rzeczniczki zakład karny wyjaśnił, że w 2024 r. ujawniono przypadki wniesienia przedmiotów niedozwolonych. Z tego powodu – jak wskazano – konieczne było zintensyfikowanie kontroli.
Według zakładu, wykrywacz metalu wykazał, że zarówno matka, jak i córka posiadały przy sobie metalowe przedmioty, których nie udało się zidentyfikować podczas kontroli pobieżnej. To miało stanowić uzasadniony przypadek do przeprowadzenia kontroli osobistej.
Poszanowanie godności
Rzeczniczka Praw Dziecka uznała te wyjaśnienia za niewystarczające. Podkreśliła, że w przypadku osób małoletnich funkcjonariusze powinni w pierwszej kolejności ponownie polecić wydanie wszystkich przedmiotów do kontroli, poprosić o opróżnienie kieszeni, przeprowadzić manualne sprawdzenie odzieży i obuwia, a dopiero w ostateczności – po wyczerpaniu wszystkich innych metod – rozważyć kontrolę osobistą.
Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem, kontrola osobista może być przeprowadzona wyłącznie wtedy, gdy po kontroli pobieżnej nadal istnieje uzasadnione podejrzenie posiadania przedmiotów niedozwolonych. Co więcej, na żądanie rodzica powinna odbywać się w jego obecności.
W związku z tym RPD zaapelowała do Ministerstwa Sprawiedliwości o zmiany w przepisach.