Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz do Regionalnego Koordynatora wsparcia w sprawie zabezpieczenia sytuacji wszystkich małoletnich obywateli Ukrainy znajdujących się w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania.
Monika Horna-Cieślak w pismach z 10 lutego 2026 r. do obu organów wskazała, że w związku z planowanym ograniczeniem dostępności pomocy realizowanej w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania – wprowadzanym projektem ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych ustaw – małoletni obywatele Ukrainy utracą możliwość korzystania z tej formy wsparcia.
Pomoc tylko dla niektórych dzieci
Zgodnie z projektowaną zmianą ustawy, pomoc polegająca na zakwaterowaniu zbiorowym wraz z całodziennym wyżywieniem ma przysługiwać kobiecie w ciąży lub osobie wychowującej dziecko do 12. miesiąca życia wraz z tym dzieckiem. Wspomniana forma pomocy przestanie być zatem dostępna dla pozostałej części dzieci.
– W chwili, gdy ustanie wsparcie związane z zakwaterowaniem, rodziny te nie będą miały realnych możliwości samodzielnego zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych z uwagi na braki w dostępności mieszkań socjalnych i komunalnych lub niemożliwe do zrealizowania koszty najmu prywatnego – podkreśliła w pismach Rzeczniczka Praw Dziecka.
Brak realnego wsparcia
Monika Horna-Cieślak zwróciła też uwagę, że przewidziany w obowiązujących regulacjach mechanizm „Wspólnie do niezależności” zakładający udzielanie obywatelom Ukrainy pomocy w osiągnięciu samodzielności, nie w pełni zapewnia rzeczywistą ochronę interesów rodzin z dziećmi pod kątem zakwaterowania. Program, przy braku odpowiedniej infrastruktury mieszkaniowej oraz realnych instrumentów wsparcia samorządów, nie stanowi skutecznej alternatywy dla rodzin opuszczających ośrodki.
Problem jest szczególnie widoczny na terenie miasta Gorzów Wielkopolski, gdzie beneficjenci programu, w tym rodziny z dziećmi, nie otrzymują wystarczającego wsparcia umożliwiającego bezpieczne i planowe opuszczenie ośrodków.
Monika Horna-Cieślak podkreśliła, że z uwagi na brak realnego wsparcia, część dzieci będzie wkrótce mierzyć się z ryzykiem destabilizacji i pogorszenia warunków życia, wykluczeniem społecznym, a w skrajnych przypadkach zagrożeniem bezdomnością. Opisana sytuacja jest bezpośrednią konsekwencją projektowanego zawężenia katalogu osób należących do grup wrażliwych – to z kolei stoi w sprzeczności z najważniejszymi zasadami ochrony praw dziecka wyrażonymi zarówno w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jak i Konwencji o prawach dziecka.
Apel do MSWiA
Z uwagi na powyższe Rzeczniczka w apelu do MSWiA zwróciła się o rozważenie działań legislacyjnych oraz interwencyjnych ukierunkowanych na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych wszystkich małoletnich obywateli Ukrainy przebywających obecnie w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania wraz z rodzicami lub opiekunami oraz o poinformowanie o podjętych krokach.
Apel do Regionalnego Koordynatora wsparcia
Z kolei w apelu do Regionalnego Koordynatora wsparcia dla województw wielkopolskiego, lubuskiego i zachodniopomorskiego RPD zwróciła się z prośbą o przekazanie informacji, w jaki sposób program „Wspólnie do Niezależności” jest realizowany na terenie miasta Gorzów Wielkopolski. Poprosiła także o opis faktycznie dostępnych form wsparcia oferowanych w ramach programu oraz informacje o działaniach podejmowanych wobec rodzin z dziećmi przebywających w ośrodkach w związku z projektowanymi zmianami ustawowymi.