Petycje dotyczące zmian w ustawie o pomocy społecznej i kodeksie karnym były przedmiotem posiedzenia Komisji do Spraw Petycji. W spotkaniu uczestniczył Karol Brzeziński z Zespołu Prawa Karnego w Biurze Rzeczniczki Praw Dziecka.

W posiedzeniu 10 lutego 2026 r. wzięli też udział przedstawiciele ministerstw: spraw wewnętrznych i administracji, finansów, klimatu i środowiska, rozwoju i technologii, sprawiedliwości, infrastruktury, cyfryzacji, a także rodziny, pracy i polityki społecznej. Obecni byli również przedstawiciele Komendy Głównej Policji oraz Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.

Płatności za pobyt w DPS

Petycja nr 691/25 dotyczy zmian w ustawie o pomocy społecznej, konkretnie w przepisach regulujących zwolnienie z opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej (DPS). Autor petycji podkreśla, że obecne brzmienie artykułu jest niejasne i niesprawiedliwe, bo nie przewiduje bezwzględnego zwolnienia dla osób pokrzywdzonych przestępstwem bliskiego, jeśli sąd uznał go za niepoczytalnego – mimo prawomocnego orzeczenia.

Autorzy petycji postulują wprowadzenie ustawowego, bezwzględnego zwolnienia z opłat w dwóch sytuacjach: gdy pensjonariusz DPS popełnił czyn w stanie wyłączającym poczytalność (np. choroba psychiczna) oraz gdy skazanie uległo zatarciu.

Obecne zwolnienie fakultatywne z art. 64 ustawy jest uznaniowe, co prowadzi do dowolności organów i krzywdy zobowiązanych do opłat (np. dzieci opiekujących się rodzicem-sprawcą).

Przepisy te nowelizowano w latach 2015, 2019 i 2021 r., ale nadal nie chronią w pełni osób, które np. doświadczały przemocy. Sytuacja dotyka wrażliwych relacji rodzinnych, gdzie dzieci lub krewni muszą płacić za pobyt sprawcy, mimo trwałych traum.

Zmiany w kodeksie karnym

Petycja nr 698/25 dotyczy natomiast zmian legislacyjnych w przepisach o widzeniach osób tymczasowo aresztowanych, by lepiej chronić prawo małoletnich dzieci i małżonków do regularnych kontaktów z bliskimi. Autor domaga się zagwarantowania takiego prawa z ograniczeniami tylko w wyjątkowych, uzasadnionych przypadkach, obowiązku szczegółowego uzasadniania odmów (z uwzględnieniem dobra dziecka i relacji małżeńskiej), pilnego rozpatrywania odmów przez sąd lub niezależny organ oraz alternatywnych form kontaktu, jak wideorozmowy.

Podczas posiedzenia ustalono, iż problem nie jest systemowy, gdyż obecne przepisy pozwalają na widzenia i kontakt osób tymczasowo aresztowanych. Wyzwaniem jest jednak wykonywanie obowiązujących przepisów prawa przez prokuratury i sądy.

Jednogłośnie ustalono, że propozycją wartą rozważenia jest umożliwienie tymczasowo aresztowanym kontaktowania się z bliskimi, w tym małoletnimi, przy użyciu najnowszych możliwości technologicznych, jak np. wideokonferencja.

Petycja została przekazana do Komisji Nadzwyczajnej do Spraw Kodyfikacji.