Monika Horna-Cieślak Rzeczniczka Praw Dziecka, Katarzyna Hernandez, dyrektorka Zespołu Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci Biura RPD oraz Damian Strzelecki z tego zespołu wzięli udział w konferencji „10 rozmów o cyfrowym dorastaniu”.

Wydarzenie 11 marca 2026 r. poświęcono wyzwaniom związanym z praktykami medialnymi dzieci i młodzieży oraz wpływowi technologii cyfrowych na proces dorastania. Organizatorem konferencji było Obserwatorium Praktyk Medialnych, które prowadzi badania nad zwyczajami medialnymi młodych osób oraz zjawiskiem cyfrowego dorastania.

Wnioski z raportu

Podczas debaty zaprezentowano wnioski z raportu „10 rozmów o cyfrowym dorastaniu” dotyczącego funkcjonowania dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym, ze szczególnym uwzględnieniem sposobów korzystania z mediów społecznościowych, gier oraz smartfonów.

W przestrzeni medialnej często pojawia się uproszczona narracja, zgodnie z którą korzystanie z telefonów prowadzi do uzależnień, depresji czy pogorszenia zdolności poznawczych, a gry komputerowe powodują agresję. Podczas dyskusji wskazano, że wyniki badań naukowych nie są jednoznaczne. U części dzieci intensywne korzystanie z mediów społecznościowych może wiązać się z obniżeniem nastroju, u innych natomiast poprawiać samopoczucie i wzmacniać poczucie przynależności.

O relacjach młodych ludzi z technologią

Zwrócono uwagę, że jakość badań bywa różna, a stan wiedzy dynamicznie się zmienia. Media nie zawsze odnoszą się do metodologii badań, co może prowadzić do uproszczeń i wzmacniania negatywnych przekazów.

Wskazano, że debata publiczna nie tylko opisuje rzeczywistość, ale również ją współtworzy. Narracja, język oraz sposób mówienia o dzieciach i technologii wpływają na społeczne doświadczenie korzystania z telefonu czy mediów społecznościowych. W tym kontekście podkreślono potrzebę bardziej wyważonej, opartej na rzetelnych danych dyskusji o relacjach młodych ludzi z technologią.

Alternatywy dla mediów społecznościowych

Istotnym elementem rozmów było pytanie o przyczyny długiego czasu spędzanego przez młodych w świecie cyfrowym. Wskazywano, że nie chodzi wyłącznie o atrakcyjność samych technologii, ale również o brak alternatyw, ograniczoną ofertę spędzania czasu offline oraz deficyt relacji i przestrzeni do rozmowy. Zwrócono uwagę na konieczność tworzenia realnych alternatyw dla mediów społecznościowych, gier i smartfonów poprzez budowanie wspólnoty, rozwijanie oferty kulturalnej, sportowej i edukacyjnej oraz wzmacnianie relacji międzyludzkich.

Głos Rzeczniczki Praw Dziecka

Monika Horna-Cieślak podkreśliła, że w debacie o telefonach i mediach społecznościowych zbyt rzadko pyta się dzieci o ich zdanie. Wprowadzane w szkołach zakazy korzystania z telefonów obejmują wyłącznie uczniów, nie zaś dorosłych, co rodzi poczucie niespójności i braku dialogu. Tymczasem świat dzieci nie może być budowany wyłącznie poprzez zakazy. Konieczna jest rozmowa, wyjaśnianie powodów podejmowanych decyzji oraz włączanie młodych w proces tworzenia zasad.

Rzeczniczka podkreśliła również, że dzieci często sygnalizują brak przestrzeni do rozmowy z dorosłymi. Wskazują, że rodzice sami bywają nadmiernie zaabsorbowani mediami społecznościowymi, co osłabia relacje rodzinne. Okazuje się, że media społecznościowe i internet nie są jedynymi problemami młodych ludzi. Jednak w debacie publicznej często przesłaniają inne, istotne wyzwania, z jakimi mierzą się dzieci i młodzież.

Promowanie odpowiedzialnego języka

Podczas konferencji zapowiedziano dalsze działania skierowane do środowiska dziennikarskiego i twórców treści, których celem będzie promowanie odpowiedzialnego języka w opisywaniu zjawisk związanych z cyfrowym dorastaniem oraz przeciwdziałanie utrwalaniu negatywnej, uproszczonej narracji na temat dzieci i technologii.