19 marca 2026 r. w Ministerstwie Sprawiedliwości podpisano Kartę praw dzieci rodziców pozbawionych wolności. W wydarzeniu Rzeczniczka Praw Dziecka reprezentowała Anna Figurniak, dyrektor generalna Biura RPD.
Monika Horna-Cieślak od początku była zaangażowana w prace nad treścią dokumentu, którego nadrzędnym celem jest wzmocnienie ochrony praw dzieci rodziców odbywających karę pozbawienia wolności.
Sygnatariusze karty
Sygnatariuszami karty są Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Dziecka oraz Dyrektor Generalny Służby Więziennej. Porozumienie w imieniu instytucji podpisały: Maria Ejchart – podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Anna Figurniak -dyrektor generalna Biura RPD oraz płk Renata Niziołek – dyrektor generalna Służby Więziennej.
Dokument powstawał przy współudziale wymienionych instytucji, a także: sędziego Pawła Kaczora z Departamentu Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka MS, prof. Małgorzaty Michel z Uniwersytetu Jagiellońskiego – przewodniczącej Zespołu ds. etyki badań społecznych z udziałem dzieci Biura RPD, a także organizacji Children of Prisoners Europe oraz Małopolskiego Stowarzyszenia Probacja.
Dziecko nie może ponosić konsekwencji kary rodzica
Podstawowym założeniem karty jest przeciwdziałanie dyskryminacji dzieci, których rodzice przebywają w izolacji penitencjarnej. Dokument podkreśla, że pozbawienie wolności jednego lub obojga rodziców nie może prowadzić do ograniczania praw dziecka, w tym prawa do kontaktu z rodzicem. Celem karty jest zapewnienie, by odwiedzanie rodziców w zakładach karnych nie było dla dzieci źródłem stygmatyzacji ani nie wpływało negatywnie na ich przyszłość.
Apele Rzeczniczki Praw Dziecka
Zdaniem Moniki Horna-Cieślak podpisanie Karty praw dzieci pozbawionych wolności rodziców to nie tylko symboliczny gest, ale przede wszystkim ważny krok w kierunku realnej zmiany w sposobie myślenia o dzieciach, które doświadczają jednej z najtrudniejszych sytuacji życiowych, jaką jest izolacja rodzica.
Biuro Rzeczniczki Praw Dziecka od dawna dostrzega, że problem ma wymiar konkretny i ludzki. Docierają liczne sygnały od obywateli, rodziców, opiekunów, które pokazują, jak poważne konsekwencje niesie za sobą rozłąka z rodzicem odbywającym karę pozbawienia wolności. To nie jest tylko kwestia organizacyjna czy systemowa, ale także emocji, poczucia bezpieczeństwa, rozwoju i przyszłości dziecka.
Monika Horna-Cieślak wielokrotnie podnosiła te zagadnienia w wystąpieniach generalnych. Apelowała o przyjazne warunki widzeń. Podkreślała konieczność uwzględniania podmiotowości dziecka, jego potrzeb, emocji i prawa do bycia wysłuchanym. Wskazywała na fundamentalne znaczenie prawa dziecka do utrzymania więzi z rodzicem, również w sytuacji, gdy rodzic przebywa w jednostce penitencjarnej.
Karta to deklaracja
Karta ma charakter listu intencyjnego, ale jej znaczenie jest istotne: wyraża wolę współpracy i podejmowania działań na rzecz dzieci znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji. Podstawą dokumentu są zasady Konwencji o prawach dziecka, w tym nadrzędna zasada dobra dziecka, wyrażona w art. 3.
Na podstawie karty ma powstać grupa robocza, w której skład wejdą przedstawiciele sygnatariuszy oraz eksperci. Jej zadania obejmą m.in.: monitorowanie wdrażania postanowień karty, wspieranie inicjatyw służących realizacji jej celów, wzmacnianie współpracy między instytucjami probacyjnymi, rodzicami pozbawionymi wolności i ich dziećmi, a także rekomendowanie włączenia do programów szkolenia Służby Więziennej zagadnień dotyczących rozwoju i potrzeb dzieci rodziców osadzonych.
Zdjęcie: Cezary Strawianko/MS